Evde Elektrik Yok: Tüm Daire Karanlıkken Teşhis ve Onarım

Evde elektrik yok diye açılan çağrı üç yerden birinde kopmuştur. Birincisi sokak dağıtımı ve bina kolonunun şirket tarafıdır. İkincisi sayaç çıkışından sonraki ana şalter, kaçak akım rölesi ve kuyruk kablosudur. Üçüncüsü daire içinde bir kısa devre ya da kaçak yüzünden ana korumanın düşmesidir. Üçü aynı kapakla açılmaz. İlk bakış dairenin kapısının dışındadır: merdiven otomatiği yanıyor mu, komşunun zil ışığı duruyor mu, sokak lambası yanıyor mu. Üçü de sönükse kesinti dağıtım şirketindedir. Anadolu yakasında şirket AYEDAŞ, Avrupa yakasında BEDAŞ'tır. İkisinin arıza hattı 186'dır. Elektrikçi sokak direğine çıkmaz, mühür telini kesmez ve şebeke sigortasını yerine takmaz. Bu ayrım AYEDAŞ ve BEDAŞ arıza kaydı sayfasında yazılır.

Merdiven aydınlık, komşunun dairesi aydınlık ve yalnız sizde evde elektrik yoksa arıza sizin sayacınızdan sonradır. Bu, şirketin mühürlü kapağının işi değildir. Ölçüm, kapak açılmadan, sayaç çıkışının müşteri klemeninden başlar. Orada 220 ile 235 volt okunuyor ve daire hâlâ karanlıksa kopuk ana şalterde, kaçak akım rölesinde ya da panoya inen kuyruktadır. Orada sıfır volt okunuyor ve sokak aydınlıksa sayaç çıkışı ölüdür; mühürlü gövdeye tornavida sürülmez, kayıt 186'ya ve gerekirse sayaç, ana şalter ve kolon sayfasına ayrılır. İki sonuç aynı faturaya yazılmaz.

Bazı odalar yanıyor, bazıları sönükse cümle evde elektrik yok değildir. O tablo faz kaybı ya da nötr bozulmasıdır ve evin yarısında elektrik yok rehberine gider. İkisini karıştırmak ustayı yanlış noktaya yollar. Tam karanlıkta ve merdiven aydınlıkken ilk şüphe ana şalter, kaçak akım ve kuyruktur. Yarım karanlıkta ilk şüphe eksik faz ve gevşek nötrdür. Nötr kaybında gerilim bir odada yükselip cihaz yakabilir; tam kesintide cihazlar çoğunlukla susar, yanmaz. Bu yüzden “yarısı var” denilen çağrı bu sayfadan kapatılmaz.

Sayaç kapağındaki vida mühür teline bağlıysa vida çevrilmez. Numara camdan ve faturadan okunur. Gerilim, mühürsüz müşteri klemeninden okunur. Sağlam bir konut çıkışı, yüksüzken yaklaşık 220 ile 235 volt arasındadır. Sıfır, sayaçtan önce bir kesinti ya da sayaç çıkış kutbunun açık olduğunu söyler. Bunu ayırmak için sokak ve merdiven notu aynı satıra yazılır. Sokak karanlıksa ölçüm biter. Sokak aydınlık ve çıkış sıfırsa mühür çizgisinde durulur, şirket kaydı açılır. Çıkışta gerilim var ve evde elektrik yoksa ölçüm bir adım aşağı, ana şaltere iner.

Ana şalterin mandalı aşağıdaysa biri indirmiştir ya da koruma açmıştır. Mandalı, hangi kolun düştüğü fotoğraflanmadan kaldırmayız. Mandal yukarıda duruyor ve çıkış vidasında gerilim yoksa o kutup içten açıktır. Yukarıda durmak kutbun sağlam olduğu anlamına gelmez. Schneider Acti9 ya da Siemens gövdede bir kutup ölebilir, öteki akım geçirir. İki kutuplu ev şalterinde faz kutbu açıkken bütün daire kararır ve bu tablo tam olarak evde elektrik yok diye aranır. Gövde, bütün pano sökülmeden nota yazılır. Komşunun fazına ya da nötrüne geçici köprü atılmaz. Su borusu nötrün yerine geçmez.

Kaçak akım rölesi düşünce kol sigortaları yukarıda kalabilir ve yine de evde elektrik yok görünür. Çünkü 30 mA’lık röle, daireyi besleyen ortak kapıdır. Bir kez, fişler çekildikten sonra kaldırılabilir. İkinci kez düşerse bırakılır. Bantlanmaz, 100 mA ya da 300 mA ile değiştirilmez, nötrü toprak barasına köprülenmez. Düşüren çoğu zaman ıslak bir banyo buatı, gövdesi kaçıran bir şofben, ezilmiş bir NYM ya da buzdolabı kompresörüdür. Bu ayrım kaçak akım rölesi sayfasında ölçülür. Röleyi büyüterek ışığı geri getirmek, kaçağı kesmez, gövdeyi elde bırakır.

Bütün mandallar yukarıda, kaçak akım da yukarıda ve yine evde elektrik yoksa arıza sigortanın koruduğu hattın içinde değildir. Sigorta, aşırı akım ya da kısa görmeden açmaz. Kopuk, sigortanın önündedir: sayaç kuyruğu, ana şalter kutbu ya da pano girişindeki yanmış nötr vidası. Bu tabloda mandalları sırayla indirip kaldırmak ışığı getirmez, sadece hangi kolun baştan beri yukarıda olduğunu unutturur. Teşhis, pens ve voltmetre ile giriş ve çıkış vidasını yan yana yazmaktır. Girişte gerilim var, çıkışta yoksa o gövde açıktır. İkisi de sıfırsa ölçüm bir kutu yukarı taşınır.

Eski buşonlu panoda ana porselenin içi boşsa bütün daire kararır ve otomatik sigorta diye bir mandal görünmez. Buşonun yerine tel sarmak, bakırın termik korumasını siler. NYA ya da NYM boru içinde akkor hale gelir, koku ertesi saat gelmeyebilir, yangın gece gelir. Tel sarılmış bir buşonu “çalışıyor” diye bırakmayız. Gövde, uygun kesitte bir otomatik sigorta ve ayrı bir 30 mA kaçak akım rölesi ile değiştirilir. Kesit, eski telin kaç milimetrekare olduğuna ve hattın ne taşıdığına bakılarak yazılır. Priz hattına ocak yükü bindirilmez. Ocak ayrı hat ister.

Kısa devre ile kopuk aynı karanlığı yapar, aynı sesi yapmaz. Kısa devrede bir sigorta ya da ana şalter düşer, bazen ark sesi ve yanık plastik kokusu kalır. Kopukta mandal yukarıdadır ve koku yoktur. Kokulu kısa prizden yanık kokusu ve sigorta pano arızaları sayfalarına gider. Duman ya da kıvılcım varsa yapılacak tek güvenli hareket, ulaşılabiliyorsa ana şalter mandalını kuru elle indirmek, kapağı açmamak ve su dökmemektir. Enerjili baraya tornavida, kapak vidasına ıslak bez ve panoya kova bu sayfanın tarifi değildir.

Yeni taşınıldı ve evde elektrik yoksa iki kayıt karışır. Biri aboneliktir: sözleşme yoksa, borçtan kesildiyse ya da sayaç söküldüyse enerjiyi dağıtım şirketi verir. Öteki arızadır: abonelik duruyor, sayaç camında sayı dönüyor ya da çıkışta gerilim var, daire yine karanlık. Elektrikçi abonelik açmaz, borç ekranına girmez ve sökülmüş sayacın yerine köprü koymaz. Yapılan iş, müşteri tarafında gerilim var mı yok mu, onu yazmaktır. Gerilim yoksa ve mühür duruyorsa çağrı şirkete döner. Gerilim varsa çağrı ana şaltere döner. İkisini “elektrikçi açsın” diye birleştirmek, mühür ihlalidir.

Binanın jeneratörü ya da transfer panosu sokak kesintisinde ortak alanları besleyebilir, daireyi beslemeyebilir. Jeneratör çalışıyor, merdiven yanıyor ve evde elektrik yoksa bu, jeneratörün arızalı olduğu anlamına gelmez. Daire hattı jeneratör barasına hiç bağlanmamış olabilir. O bağlantı, bina yönetiminin işidir ve her daireye gece yarısı faz taşınarak yapılmaz. Komşu daireden uzatma ile buzdolabı beslemek, iki dairenin kaçak rölesini ve priz hattını aynı anda zorlar. Uzatma, teşhis bitene kadar geçici bir lamba içindir, ocak ve çamaşır makinesi için değildir.

Alüminyum kolon ile bakır kuyruk aynı deliğe çıplak sokulmaz. Wago 221 yalnız bakır içindir. İki metal bir arada kalacaksa parça iki metale göredir. Aksi halde oksit, bir gün sonra teması dirence çevirir ve evde elektrik yok şikâyeti “bir geldi, bir gitti” diye geri döner. Zımpara oksidi bir gün siler, nemli şaftta oksit geri gelir. Kuyruk kablosu, dışarıdaysa NYY’dir. Daire içinde duvar boşluğunda NYM, eski boruda ise NYA görülür. Kesit, ölçülen yüke göre yazılır, ezberden 2,5 mm² her hatta basılmaz. Ocak, klima ve şofben kendi hatlarının kesitini ister.

Evde elektrik yokken kapıyı açmadan önce üç şeyi not edin. Merdiven yanıyor mu. Bir komşuda ışık var mı. Panoda hangi mandal aşağıda, hangisi yukarıda. Bunu telefonla söylemek, ustanın sayaçtan mı yoksa daireden mi başlayacağını belirler. Fişleri çekin: buzdolabı, fırın, çamaşır, bulaşık, kombi ve şofben. Böylece kaçak rölesi bir kez kaldırıldığında aynı cihaz hemen tekrar düşürmez. Röleyi bir kez kaldırın. Yine düşerse ikinciyi denemeyin. Düşen kolu bantlamayın. Buşona tel sarmayın.

Sayaç kapağını, bina ana kofrasını ve kolon şaftını açmayın. Bu noktalar koruma cihazının önündedir. Beklenen arıza akımı yüksektir ve enerji altında bir temas ark yapar. Koku, duman ya da kıvılcım varsa dairede kalmayın, ulaşılabiliyorsa yalnız ana şalteri indirin ve arayın. Panoya su dökmeyin. Çocukların karanlıkta prize çivi ya da tel sokmasına izin vermeyin. El feneri yeter. Telefonun feneri ile pano kapağını kurcalamak, vidası gevşek bir gövdede ikinci arızayı başlatır.

Bize söylenecek cümle kısadır. “Evde elektrik yok. Merdiven yanıyor. Komşuda var. Ana şalter yukarıda. Kaçak akım aşağıda.” Ya da “İkisi de yukarıda, hiç ışık yok.” Bu iki cümle, yola çıkmadan önce keşif mi şirket kaydı mı olduğunu ayırır. Adres, ilçe ve daire katı yeter. Kapı kodu varsa yazılır. Gece ve resmi tatil ayrı tarifedir. Fark, yola çıkmadan telefonda söylenir. Varış aralığı çağrıda netleşir. Dakika sözü verilmez.

Teşhis tahminle kapanmaz. True-RMS pens ve voltmetre ile sayaç çıkışı, ana şalterin giriş ve çıkışı, kaçak akımın giriş ve çıkışı ayrı ayrı yazılır. Enerji kesildikten sonra, şüpheli hatta Megger ile yalıtım bakılır. Işık geldikten sonra klemensler yük altında termal kamerayla taranır. Yetmiş derecenin üstündeki vida sıkılmış sayılmaz, ucu kesilir ve yeniden sonlandırılır. Vida torku, gövdenin kataloğundaki değerdir. Ev panosunda bu çoğu klemenste 2,5 ile 3,5 Nm arasındadır. Ezber tork, alüminyumda az, bakırda çok olabilir. Katalog satırı nota yazılır.

Değişen parça, ölçülen arızanın parçasıdır. Açık kutuplu ana şalter değişir, sağlam kollar “yenilensin” diye sökülmez. Kaçak akım 30 mA Tip A olarak yerine konur. Otomat, hattın kesitine göre seçilir. Priz hattında B eğrisi ev yüküdür. B16’yı C25 yapmak, mıknatısın açacağı akımı yukarı taşır ve kısa durursa bakır ısınır. Schneider Acti9 ya da Siemens gövde, aynı boş yuvaya harf okunmadan takılmaz. Kuyruk yenilenecekse dışarıda NYY, daire içinde NYM kullanılır. Ek, nemli şaftta açık büküm olarak bırakılmaz. İş bitince her kolun etiketi yazılır: priz, aydınlatma, ocak, klima, şofben.

Yayımlanmış 2026 keşif bandı 750 ile 1.500 TL’dir. Bu, arıza tespiti ve ölçümlü keşfin işçilik aralığıdır. Malzeme bandın dışındadır. Onarım kabul edilirse keşif bedeli işten düşülür. Şalter, röle, kuyruk veya pano yenilemesi ayrı kalemdir ve ancak ölçüm yazıldıktan sonra fiyatlanır. Bağlayıcı rakam, tornavida sürülmeden önce yerinde yazılır. Onaysız ek işe başlanmaz. Ödeme iş bitince, faturalı, Türk lirası ile alınır. Hizmet İstanbul dışına çıkmaz. Fiyat hesaplama sayfasındaki tablo aynı bantları gösterir. Telefonda kilitlenen fiyat, bu sayfanın vaadi değildir.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.