Adalar

Büyükada'nın Nizam ve Maden yokuşlarındaki ahşap ev, Heybeliada'nın yamacındaki köşk, Burgazada'nın dar sokağı ve Kınalıada'nın rüzgâra açık cephesi aynı tuzu yer. Priz kapağı ılık, pencere altındaki buat yeşil ve vida başı beyaz toz tutmuşsa arıza bir cihaz markası değildir. Tuzlu nem bakır klemensi yer, vida gevşer, gevşek vida ark yapar, ark ahşabın içindeki bakeliti kömürleştirir. Kömür ile ahşap arasında milimetre kalır. İlk iş yeni bir priz kapağı takmak değildir. Hat gerilimsiz bırakılır, kapak vidası alınır, buat açılır, kömürleşmiş iletken ucu sağlam bakıra kadar kesilir. Kalan uç True-RMS pensle, evin o anki yükü dururken okunur. Okuma kâğıda yazılır: hangi oda, hangi linye, kaç amper. Ahşap mertek ve tarihi kaplama, kanal açmak için delinmez. Dağılan hat, ahşaptan yalıtkan bir taban plakasıyla ayrılmış halojensiz kanala alınır. Kamera adaptörü ve telefon şarjı o kömürleşmiş çifte yeniden bindirilmez. Bindirme, ertesi tuzlu sabah aynı arkı geri getirir.

Bahçe prizi ve iskele aydınlatması bu ahşap hattın uzantısı gibi görünür, değildir. Islak zemin, iskele altı ve bahçe duvarı NYM kabul etmez. NYM kuru iç mekân kablosudur. Bahçe ve iskele NYY olur. Ek, suyun içinde bantla bırakılmaz. Ek, sıçrama çizgisinin üstünde, contalı bir kutudadır. Gömülmesi şart olan ek reçineli yeraltı ekidir, elektrik bandı değildir. İçerideki NYA kuyruk yalnızca kuru odada kalır. Onu bahçe NYY'sine eklemek, ince tek damarı tuzlu suya sokmaktır. Büyükada'da bu makara binek otomobille kapıya gelmez. Adada binek araç yok denecek kadar azdır. NYY makarası, merdiven ve çubuk vapurdan iner, iskeleden eve el arabasıyla ya da adanın izinli hizmet aracıyla yürür. Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada çağrısı da aynı vapur kapısındadır. Malzeme listesi karaya göre değil, o sefere sığacak ölçüye göre yazılır. Unutulan bir kelepçe ikinci bir sefer icat etmez. İkinci sefer ancak tarifede yer varsa ayrıca konuşulur, gece yarısı geçişi olarak değil.

Kumsalda çubuk kolay batar ve iş 'girdi' diye kapanmaz. Kum suyu çabuk bırakır, çubuğun çevresindeki temas zayıf kalır, direnç yüksek okunur. Kayalık yamaçta çubuk sığ derinlikte taşta durur, aynı yüksek rakam başka sebeple gelir. İkisi de 'çubuk var' diye geçilmez. Direnç, çubuk ile pano toprak barası arasında ölçülür ve kâğıda yazılır. Tek çubuk yüksekse ikinci çubuk birinciden ayrık çakılır ve ikisi bağlanır. Kaya çubuğu kabul etmiyorsa çıplak bakır şerit, duvar dibindeki toprak hendeğine yatırılır, uç baraya gelir. Su borusu toprak yapılmaz. Tuzlu havada önce çürüyen parça çubuğun kelepçesidir. Kelepçe paslıysa iletken kesilir, yeni kelepçe sıkılır, ölçüm tekrarlanır. Yüksek direnç, gövde kaçağında sigortanın açacağı anlamına gelmez. 30 mA röle yerinde kalır. Çubuk işi rölenin yerine geçmez, röle de çubuğun ölçümünün yerine geçmez. İki okuma aynı kâğıttadır.

Tuz filmi kuruyken yalıtkandır, nemlenince iletken olur. İskele armatürü, bahçe prizi ve ahşap duvardaki buat bu filmi taşır. Sabah sisiyle 30 mA kaçak akım rölesi atar, öğlen güneşte tutabilir, akşam yine atar. Röle köprülenmez ve bir üst amperlik cihazla değiştirilerek susturulmaz. Ev hattı ile iskele ve bahçe hattı ayrılır. İskele kendi 30 mA Tip A rölesine alınır. Islak kutunun içi kurutulur, yeşil uç kesilir, NYY yeniden sonlandırılır. Hatlar 500 V Megger ile tek tek okunur. Bir megaohmun altındaki linye, yeni rölenin arkasına bağlanmaz. Parafudr ancak bundan sonra konuşulur. Tip 2 parafudr, toprak barasına kısa ve düz bir uçla iner. Uzun kıvrılmış toprak, parafudru geç bırakır. Besleme küçük ve pano çürükse gövde önce değişir. Toprak ölçümü hâlâ yüksekse parafudr takıldı diye yazılmaz. Beslemenin ve baranın elverdiği panoya Tip 2 yazılır, elvermediği panoya zorlanmaz. Zorlanan parafudr, çürük bir kasada tuzdan sonra ikinci arıza olur.

Randevu, vapur tarifesinin üstüne yazılır. Teknisyenin bineceği sefer, dönüş seferi ve iskele adı kâğıttadır. Gece yarısı ada geçişi sözü verilmez. Son yolcu vapuru kalktıysa o gece ada kapısı açılmış sayılmaz. İş, bir sonraki uygun sefere alınır. Telefonda bir saate adadayız denmez, çünkü bu cümle tarifede yoktur. Yanık koku ve çarpma, olmayan bir gece seferini icat etmez. Telefonda söylenen şey ölçüdür: pano kapağına çıplak elle dokunulmaz, yanan prizin fişi çekilir, anahtar çevrilebiliyorsa ev gerilimsiz bırakılır. Alev varsa itfaiye ayrıca aranır, vapur bu işin yerine geçmez. Usta, olmayan bir gece seferinin dakikasını söylemez. Malzeme o sefere sığmazsa eksik kelepçe ile yola çıkılmaz. Liste, bir sefer önce tamamlanır. Tamamlanmayan liste, adada 'yarın getiririz' cümlesine dönüşmez, çünkü yarın da ancak tarifeyle vardır.

Büyükada'da kapı önüne panelvan yanaştırma planı yapılmaz. Binek araç adaya geçmez, hizmet aracı da her sokağa girmez. İşin süresi iskele ile ev arasındaki yürüyüşü de içerir. Bu yürüyüş bir dakika taahhüdüne çevrilmez. Heybeliada'da yokuş, Burgazada'da dar sokak, Kınalıada'da rüzgârlı iskele aynı kuralı taşır: randevu seferidir, gece yarısı geçiş değildir. AYEDAŞ mührünün öncesi dağıtım şirketinin kaydıdır. Mührü açmayız. Ada karanlıksa, sayaç soğuksa ve komşu ev de sönükse kayıt AYEDAŞ'adır. Tek evin panosu ılık ve komşu aydınlıksa sayaçtan sonraki hat bizimdir. Aynı ziyarette iskele kutusu, bahçe NYY ucu ve evin toprak barası okunur. Üçü ayrı satırdır. Biri ıslak diye evin rölesi köprülenmez. İskele karanlık, ev aydınlıksa arıza evin kolonunda aranmaz, iskele rölesinin ve NYY ek kutusunun satırında aranır.

Ahşap duvara yeni pano, eski kömürleşmiş tablanın üstüne vidalanmaz. Tabla sökülür, duvar tarafı yalıtkan plaka ile ayrılır, alev yürütmeyen modüler gövde konur. Schneider ya da Siemens gövde, kapağı kapanmayan kırık bir kasadan iyidir, çünkü adanın tuzu açık kapağın içine bir kışta girer. Kapak contası kapanmıyorsa bara yeniden yeşerir. Girişe, panonun kesme kapasitesine uygun ana otomat, ev için 30 mA Tip A ve iskele için ayrı 30 mA Tip A yazılır. Ocak, çamaşır ve klima aynı 16 amper kola bırakılmaz. İletken 1,5 mm² ise 16 amperin üstüne çıkılmaz. Kesit yetmiyorsa hat değişir, amper etiketi şişirilmez. Kolon ada evinde kısa da olsa gevşekse sıkılır. Sıkılan vida, hangi iletken olduğuyla birlikte yazılır. Yazılmayan vida, ertesi seferde hangi ucun bırakıldığını gizler.

2026'te yazılan aralık malzeme hariç işçiliktir ve adada ölçümden sonra değişir. Arıza tespiti 750-1.500 TL, sigorta veya kaçak akım rölesi 1.250-3.200 TL, priz ve aydınlatma armatürü 650-2.800 TL, klima hattı 2.400-5.500 TL, pano 6.500-16.000 TL. NYY'nin metresi bu bantın içine gömülerek uydurulmaz. Metre iskelede ölçülür, rakam işe başlamadan yazılır. Keşif bedeli, onarım kabul edilirse işten düşülür. Bağlayıcı sayı ölçümden sonra ve çalışmadan önce kâğıttadır. İşçilik garantisi bir yıldır. Bu yıl, vapur saatini kısaltan bir madde içermez. Dakika rakamı fiyatın içinde de değildir. Tuz bir kışta aynı kelepçeyi yeniden yerse tekrar, garanti kaydına bakılarak değerlendirilir. Yeni bir gece yarısı geçişi bu değerlendirmenin parçası yapılmaz.