Priz yandı veya ısınıyorsa: prizi kapaktan değil, içindeki vidadan okuruz

Kapak ele sıcak geliyorsa fişi çekmenizi isteriz, o hattın sigortasını kuru elle indirmenizi isteriz, kapağı tornavidayla zorlamanızı istemeyiz. Sıcaklık çoğu zaman gevşek klemensten gelir. Fişin dişi erimişse prizi değiştirmeden o ucu kesmeyiz, çünkü eriyen plastik arkada kömürleşmiş bakır bırakır. Kömürleşmiş uç sıkılınca bir gün idare eder, ertesi gün yine kokar. Ben o kokuyu ikinci kez duymayı sevmeyiz. Tek priz sıcaksa komşunun hattını karıştırmayız. Bütün oda karanlıksa bu sayfa yetmez, kısa devre sayfasına bakarız, çünkü sebep prizin yüzü değil hattın kendisidir.

Anahtarda başka bir resim vardır. Tık var, lamba yok. O zaman duyun içini enerji kesilmeden açmayız. Anahtarın yayı yorulmuş olabilir, ya da tavan gülündeki uç tavandan kopmuştur. Avizeyi bu sayfada asmıyoruz. Ağırlık, kanca ve tavan gülü aydınlatma işidir. Burada anahtarın kendi kutusuna bakarız. Çift anahtarlı bir odada bir tuş salonun yarısını, öteki tuş koridoru kesiyorsa bunu etiketsiz bırakmayız. Hangi tuşun hangi lambayı kestiğini kapağın içine değil, sizin göreceğiniz yere yazarız.

Kapağı siz aldıysanız ve kutu ölçüsü uyuyorsa iş, kapağı oturtmak ve vidayı temiz bir uca sıkmaktır. Bunun tahmini 600 ile 1.000 TRY arasındadır. Mekanizmayı ben getiriyorsam, yani içindeki gövde de değişiyorsa, tahmin 900 ile 1.400 TRY arasındadır. İkisi de teklif değildir. Duvar kağıdı yırtılmış, kutu eğri, ya da aynı hatta dört priz birden erimişse rakam bu aralıktan çıkar. Çıkacaksa tornavidayı sürmeden yazarız. Tek bir gevşek prizi, bütün daire tesisatı gibi fiyatlamayız. Tek priz ucuz kalır. Onu yenileme cümlesinin içine gizlemeyiz.

Toprak ucu olmayan eski prize yeni bir topraklı fiş takmanızı istemeyiz. Gövde metal ise, çamaşır makinesi ya da fırın ise, o prize toprak gelmeden cihazı bırakmayız. Toprağı su borusuna bağlayan eski bir köprü görürsem onu sökeriz ve size söyleriz. Su borusu toprak değildir. Toprak işi ayrı sayfadadır, ayrı aralığı vardır. Burada sadece o prizin ucunda toprak var mı yok mu yazarız. Yoksa prizi değiştirip «tamam» demeyiz.

Çoklu priz, ısıtıcı, ütü ve kettle aynı kutuya girince kapak ısınır ama vida aslında temizdir. O zaman prizi büyütmek işi çözmez. Yükü böleriz. Kalıcı bir ısıtıcıya uzatma kablosu bırakmayız. Uzatma, bir akşamlık misafir içindir, kış boyu soba için değildir. Yeni bir hat gerekiyorsa onu bu aralığa yazmayız. Hat çekmenin kendi tahmini vardır. Priz sayfasında hat çekiyormuş gibi ucuz bir cümle kurmayız. Siz de telefonda «sadece kapak» deyip kapıda ısıtıcı hattı istemeyin. İkisini ayrı yazarız.

İş bitince kapağı hizalı bırakırız, vida izini macunla kapatmayız, boya yapmayız. Hangi prizin değiştiğini, hangi ucu kestiğimi ve hangi anahtarın hangi lambaya gittiğini bir satır yazarız. Gece ve resmi tatil gündüzden ayrıdır, farkı çıkmadan söyleriz. İstanbul'da onaylı usta ağıyla çalışıyoruz, varış aralığını çağrıda söyleriz. Görmediğimiz kutuya kesin fiyat yazmayız. Aralık, benzer tek nokta işlerinden çıktı. Kapıda başka rakam uydurmayız.

Eski dairede kutu sıva içinde ezilmiş olur. Kapak yeni olsa bile vida duvara değil, kırık bir plastik kulak içine gider. O kulağı zorlayıp kapağı «oturdu» saymayız. Kutuyu düzeltmeden kapak bir hafta sonra yine oynar. Yeni dairede kutu derindir, mekanizma raylıdır, sorun çoğu zaman raftaki yanlış kapaktır: ölçü uymaz, vida boşta kalır, siz bunu gevşek priz sanırsınız. Ölçüyü yerinde görürüz. Telefonda marka söylemeniz yetmez, çünkü aynı markanın iki serisi aynı kutuya girmez. Uymayan kapağı törpüleyip sıkmayız. Törpülenen kapak yarına çatlak bırakır.

Bir de anahtarlı priz vardır, İstanbul dairelerinde sık görürüz. Üstteki tuş alttaki delikleri keser. Tuş yorulunca delikler ölü kalır, insanlar prizi suçlar. Suç prizde değildir, tuşun arkasındaki küçük köprüdedir. O köprüyü başka bir hattın fazıyla besleyip «çalışsın» diye bırakmayız. Anahtarlı prizi düz anahtarla değiştirirsem, hangi deliğin sürekli enerjide kalacağını size söyleriz. Söylemeden kapağı kapatmayız. Çocuk o anahtarı gece lamba sanıp basarsa, arkada ısıtıcı kalkmasın diye bunu ayırırız. Ayırırken kapağın vidasını boşta bırakmayız. Boş vida, ertesi gün aynı tuşu yine suçlu gösterir.

Banyodaki priz, salon prizi değildir. Kapak aynı görünür, içindeki iş başkadır. Banyo kapağını salon kapağıyla değiştirip geçmeyiz. Nem, yayın içine girer ve anahtar kendi kendine yapışır. Mutfakta tezgâh üstü priz, kettle'ın buharına yakındır. Buhar vidayı yeşertir. Yeşil vida sıkılmaz, uç kesilir. Bunu yapmadan «priz değişti» demeyiz. Çocuk odasında kapak çıkmışsa hattı siz indirirsiniz, ben gelince kutunun kulağına bakarız. Açık uçlu bir kutuyu bantla kapatıp çıkmayız. Bant bir gece idare eder, toprak ucunu geri getirmez. Tezgâh prizini baş hizasına da kaldırmayız. Kettle kablosu gerilince uç yine gevşer.

Aynı prizin vidasında çoğu zaman iki kablo vardır. Biri bir önceki prizden gelir, biri sonraki prize gider. Kapağı değiştirirken sadece yeni gövdenin uçlarını sıkıp giden kabloyu kutunun dibine bırakırsak, duvarın geri kalanı ölür. İnsan bunu sigorta sanır. Kâğıda o vidada kaç kablo olduğunu yazarız. İç hat NYM'dir, kesit 2,5 mm². 1,5 mm² aydınlatma kablosunu prize bırakmayız. O kablo lamba içindir, kettle için değildir. Alüminyum uçla bakır ucu aynı vidanın altına koymayız. Alüminyum ezilir, bakır kalır, yarın yine koku gelir. İki metal için üretilmiş parça varsa onu kullanırız. Wago 221 yalnız bakır içindir ve kutunun içinde boşta, bantsız, sallanarak durmaz. Priz vidası ana şalter vidası değildir. Çoğu mekanizmada aralık 0,8 Nm civarındadır. Daha sıkı, pirinci sıyırır. Sıyrılan pirinç ertesi gün yine gevşek durur. Sıkmadan önce ucun temiz olduğunu görürüz. Kömürleşmiş bakırı sıkmak, bu sayfada iş sayılmaz.

Tek taraftan ısınan kapak, bütün prizin bittiği anlamına gelmez. Schuko prizde toprak, yanlardaki iki lamadır. Fiş sağa sola oynuyorsa bir lama yorulur, öteki durur. O lamayı pensle düzeltip geri bükmeyiz. Bükülen lama bir kez oturur, fiş her çekilişte yine açılır. Mekanizmayı değiştiririz. Viko ile Makel, Schneider Sedna ile Asfora aynı kutuya girsin diye törpülenmez. Ölçü yerinde görülür. Banyoda salon kapağı kullanmayız. Duşun yanındaki kapak IP44 olur. IP20 salon kapağı buharı yayın içine alır ve tuş yapışır. Banyo prizi salonun sigortasındaysa bunu kapağın üstüne yazıp geçmeyiz. O hatta 30 mA yoksa yeni kapak kaçağı kesmez. Söyleriz, topraklama sayfasına bırakırız, burada «kapak değişti» deyip çıkmayız.

Merdiven lambasını iki yerden yakan anahtar, düz anahtar değildir. Üç uç vardır. Biri ortaktır, ikisi gezicidir. Ortak ucu gezici sanıp düz anahtar takarsak lamba yalnız bir kattan yanar, öteki katın tuşu boşuna tıklar. Dört uçlu ara anahtarın yerine üç uçlu anahtar koyarsak lamba ya sürekli yanar ya hiç yanmaz. Renkler karışıksa tahmin etmeyiz. Hattı indiririz, iki kutu arasında sürekliliği ölçeriz. Toprak iletkenini gezici diye kullanmayız. Sarı-yeşil lamba akımı taşımaz. Taşırsa gövde ısınır ve kaçak rölesi sebepsiz atar. Hangi ucun ortak olduğunu kapağın içine değil, sizin göreceğiniz yere yazarız. Bunu yazmadan kapağı kapatmayız. İstanbul dışına çıkılmaz. Gebze bu sayfadan yazılmaz.

Anahtar nötrü değil fazı kesmelidir. Lamba sönükken duy hâlâ canlıysa anahtar nötrdedir. Bunu duyu açmadan görürüz. Anahtar kutusunda sürekli canlı uç, tuş açıkken de gerilim taşır. Tuş kapanınca giden uç susmalıdır. İki uç da susuyor ve lamba sönükken tavanda gerilim duruyorsa kesilen nötrdür. O zaman tavan gülünde uçları rastgele değiştirmeyiz. Hattı indiririz, anahtara fazı alırız, nötrü lambada bırakırız. Kutuda nötr yoksa ışıklı anahtar için topraktan nötr uydurmayız. Sarı-yeşil, neonun dönüşü olmaz. Topraksız neon, LED lambayı söndürülmüşken titretir. Titreme priz arızası değildir. Anahtarı, kaçak akımı lambadan geçirmeyen bir modelle değiştiririz ya da lamba ucuna küçük bir kondansatör yazarız. Bunu priz fiyatının içine gizlemeyiz. Ayrı satırdır. Metal eski kutuda toprak, prizin ucunda varsa kutunun kulağında da olmalıdır. Priz topraklı, kutu vidası boşsa kapak vidası canlı kalabilir. Sürekliliği prizin toprak deliğinden kutu vidasına yazarız. Yoksa kapağı kapatmayız.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.