Gaziosmanpaşa

Eski Gaziosmanpaşa mutfağında priz, en yakın aydınlatma buatından kısaltılarak eklenmiştir. Kapı üstündeki buatta kırmızı ve siyah NYA vardır, toprak damarı yoktur. Usta o yıllarda tezgâhın üstüne tek priz çıkarmış, aydınlatma kolunu kullanmıştır. Hat 1,5 mm² kalır. Su ısıtıcısı 1800-2000 watt çeker, yaklaşık 8-9 amper. Ekmek kızartma makinesi aynı anda açılırsa aydınlatma kolu 10 amperi geçer. Karayolları'nda akşam üstü her katta çay demlenir, kolon zaten doludur, daire içi düşüm de eklenir. İlk bakış kapağa yeni vida sıkmak değildir. Aydınlatma kolu indirilir, mutfak buatı açılır, priz kuyruğunun hangi iletkenden beslendiği yazılır. Isıtıcı çalışırken True-RMS pens aydınlatma iletkenine takılır. Okuma 10 ampere yaklaşıyorsa mutfak o kolda kalmaz. Kolun 16 ampere çevrilmiş olması tamir sayılmaz. 1,5 mm² PVC, sürekli 16 amperde buat vidasını ısıtır, yalıtım sertleşir, bakır kararır.

Kalıcı iş, mutfağa panodan ayrı bir linye indirmektir. İletken 2,5 mm² NYM olur, koruması 16 amper B tipi otomat, nötrü aydınlatma nötrüne buat içinde eklenmez. Banyo ve tezgâh suyu olduğu için pano girişindeki 30 mA Tip A kaçak akım rölesi bu kolu da görür. Röle yoksa mutfak hattı açılmadan röle konur. Sıva, üç komşunun duvarını dolaştıracak kadar kırılmaz. Karayolları merdiveni dardır. Dairenin kendi duvarında halojensiz kanal yeter. Eski aydınlatma 1,5 mm² ve 10 amperde bırakılır, lamba yükü orada kalır. Bitince prova yazılır: bütün lambalar yanık, ısıtıcı ve kızartma makinesi açık, aydınlatma kolu tutuyor, mutfak kolu tutuyor, röle test düğmesi düşüyor. Düşmeyen röle yerine takılmış sayılmaz. Yıldıztabya ve Merkez'de aynı buat düzeni sıkça çıkar, çünkü o yılların müteahhidi mutfağı aydınlatma buatıyla kapatmıştır.

Sarıgöl ve Pazariçi'nde mal sahibi kendi dairesini yeniler, komşu eski panoyu bırakır. Yeni pano Siemens veya Schneider sırasında DIN rayına oturur, fotoğraftaki gibi kapak düzgün kapanır. Bu görünüm kolon klemensini onarmaz. Kolon bina malıdır. Yenilenen daire fazını yeni şaltere alıp nötrü eski barada bırakmışsa, komşu elektrikli sobayı açınca yeni dairenin lambası kısalır. Ölçüm iki daire girişinde, yük altındayken yazılır: faz-nötr, faz-toprak, nötr-toprak. Sobasız ve sobalı iki satır yeter. Fark büyüyorsa gevşek olan daire kapağı değil, sahanlıktaki kolon vidasıdır. Vida daire sahibiyle sınırlı değildir. Yöneticiye kâğıt bırakılır: kat, faz, pensle okunan amper. Mührün öncesi BEDAŞ satırıdır. Mührü biz açmayız. Mühür bozulmuşsa veya sayaç gövdesi sıcaksa kayıt dağıtım şirketine gider, sayaçtan sonraki pano bizde kalır.

Yorulmuş priz hattı ayrı iştir. Mevlana ve Yenimahalle'de çoklu prizin arkasındaki NYA ucu kömürleşmiş olur. Kapak değişimi kömürü örtmez. Hat gerilimsiz bırakılır, uç kesilir, kalan bakır 2,5 mm² ise ve yalıtım dağılmamışsa aynı linye sıkılır. Yalıtım parmakla toz veriyorsa o oda halojensiz kanalda yeni NYM ile çekilir. Elektrikli soba sürekli 16 ampere yakın duruyorsa tek prize bırakılmaz, pano yanında ayrı kol ve uygun kesit ister. 2026 bantları malzeme hariç işçiliktir: arıza tespiti 750-1.500 TL, sigorta veya kaçak akım rölesi 1.250-3.200 TL, priz ve avize 650-2.800 TL, klima hattı 2.400-5.500 TL, daire panosu 6.500-16.000 TL. Keşif, onarım kabul edilirse işçilikten düşülür. Bağlayıcı rakam ölçümden sonra, işe başlamadan yazılır. İşçilik garantisi bir yıldır. Dar sokağa dakika biçilmez.

Karayolları kışında her daire sobayı prize takar. Priz hattı 2,5 mm² olsa bile kolon nötrü ince ve vidayı yıllar önce tek tur bırakmıştır. Nötr direnci artınca daire gerilimi komşunun yüküyle oynar. Bir kat parlak, bir kat sönük olur. Kullanıcı kendi prizini suçlar. Kâğıtta üç okuma durur. Nötr koptuğuna yakınsa faz-nötr, komşu soba açılınca 230 volttan belirgin uzaklaşır, bir daire yükselir, öteki düşer. Buzdolabı ve televizyon fişi çekilir. Ortak nötr vidası yöneticiyle seçilir, çünkü hat binanın malıdır. Amper büyütülerek denge kurulmaz. İletken 1,5 mm² ise aydınlatma 10 amperin üstüne çıkarılmaz. Kesit yetmiyorsa hat değişir, sigorta numarası değil. Barbaros Hayrettin Paşa'da yenilenen dairenin yeni nötr barası, eski dairenin nötrüyle buat içinde birleştirilmişse o ek sökülür. İki nötr ancak panoda, ölçülerek birleşir.

Sokağın tamamı ve yan bina sönükse, sayaç soğuksa kayıt BEDAŞ'a yazılır. Tek dairede mutfak varken salon yoksa aranan, aydınlatma koluna gizlenmiş mutfak değil, o dairenin bir kutbudur. Mandalı yukarıda olup çıkış vermeyen kutup, yıllarca ılık kalmış gövdede sıktır. Çarpma varsa fiş çekilir. Gövdeyi su borusuna bağlamak toprak sayılmaz. 30 mA Tip A röle yoksa pano işi öne alınır, röle köprülenmez. Gaziosmanpaşa çağrısı randevu saatine yazılır. Yanık koku ve çarpma aynı gün öne alınır. Dar sokağa ve dolu sahanlığa dakika rakamı söylenmez. Usta yola çıkmadan, ölçüm sonrası bandın neresine oturduğunu telefonda söyler. Klima ayrı hatta istenirse işçilik 2.400-5.500 TL bandındadır, mevcut 1,5 mm² aydınlatmaya klima bindirilmez. Bir yıllık işçilik, yazılı kalemlerin üzerindedir.