Kartal

Kordonboyu ve Yalı'daki yüksek katlı rezidanslarda şebeke kesildiğinde jeneratörün otomatik devreye girmesi gerekir. Transfer şalterindeki kontaktör bobini yandığında veya faz koruma rölesi kilitlendiğinde asansör kabin arası kalır ve hidrofor susar. Teknisyenimiz transfer panosunda kumanda gerilimini ölçer, bobin ve yardımcı kontak bloğunu değiştirir, faz sırası ile gerilim eşiklerini yeniden ayarlar.

Asansör besleme hattı kesinlikle genel aydınlatma koluna bağlanmaz; makine dairesine panodan müstakil NYY kablo ile beslenen ayrı kesici çekilir. Kumanda panosunun topraklama sürekliliği ölçülür, gevşek klemensler tork değerinde sıkılır ve jeneratör testi yük altında tekrarlanarak tutanak düzenlenir. Jeneratör yakıt seviyesi ve akü gerilimi de kontrol edilir, çünkü sahada en sık rastlanan devreye girmeme sebebi yanmış bobin değil bitmiş marş aküsüdür. Kuyu içi aydınlatma ve kabin içi acil haberleşme hattı da ayrıca test edilir, zira mahsur kalma anında çalışması hayati önemdedir.

Soğanlık ve Yakacık'taki geniş aile dairelerinde çamaşır makinesi, kurutma makinesi ve ısıtıcı aynı prizden çoklu grup priz üzerinden beslenir. Tek 2,5 mm² hattan geçen akım otuz ampere yaklaşınca kablo yalıtımı kavrulur, priz kasası kararır ve duvarda ısınma hissedilir. Çoklu grup prizin kendi gövdesi de erimeye başlar ve yangın riski doğar.

Çözüm çoklu prizi kaldırıp her beyaz eşya için panodan ayrı linye çekmektir. Kurutma makinesi ve ısıtıcı gibi sürekli yüklerde 3x4 mm² kesit ve C20 otomat kullanılır; çamaşır makinesi hattı 3x2,5 mm² ve C16 ile korunur. Kavrulmuş kablo parçası yamalanmaz, panoya kadar tamamen yenilenir.

Esentepe ve Hürriyet'teki orta yaşlı apartmanlarda sayaç panosundan dairelere giden kolon hattı yıllar önce çok daha düşük yük için boyutlandırılmıştır. Üst katlarda akşam saatlerinde gerilim 198 volta kadar düşer; kombi ateşleme yapamaz, buzdolabı kompresörü zorlanır ve LED ampuller titrer. Bu titreme ampul arızası değil, gerilim düşümünün açık göstergesidir.

Ekibimiz kolon başı ve daire girişinde yük altında gerilim ölçümü yapar, hat boyu ve kesite göre yüzde düşüm hesaplanır. Yüzde beşi aşan binalarda kolonun 4x16 veya 4x25 mm² NYY kabloya yükseltilmesi ölçüm raporuyla birlikte yönetime sunulur; ara çözüm olarak yükler fazlar arasında dengelenir.

Çavuşoğlu ve Orhantepe'de gevşeyen ana nötr klemensi en sinsi arızalardan biridir. Nötr direnci arttığında bir fazdaki gerilim 250 voltun üzerine çıkarken diğer fazda 180 volta iner. Sonuç olarak aynı gece televizyon, modem, kombi kartı ve buzdolabı kartı birlikte yanar. Müşteri bunu şebeke dalgalanması sanır, oysa arıza bina içindedir ve ölçümle kolayca kanıtlanır.

Müdahalede sayaç sonrası tüm nötr bağlantıları açılır, oksitlenmiş yüzeyler temizlenir ve klemensler üretici tork değerinde sıkılır. Ana panoya aşırı ve düşük gerilim koruma rölesi ile Tip 2 parafudr eklenerek bir sonraki nötr kaybında cihazların korunması sağlanır.

Kartal genelinde gece gelen en yaygın çağrı kaçak akım rölesinin kaldırıldığı anda tekrar atmasıdır. Teknisyen panoda tüm linyeleri ayırıp röleyi kaldırır; röle tutuyorsa arıza tesisattadır. Ardından linyeler tek tek devreye alınır ve hangi kolda açma olduğu kesinleşir. Bu yöntem körlemesine parça değiştirmeyi önler ve ortalama yirmi dakikada arızalı kolu belirler.

Arızalı kol Megger ile ölçülerek kaçağın nemden mi, kavrulmuş yalıtımdan mı yoksa arızalı bir cihazdan mı kaynaklandığı ayrıştırılır. Cihaz kaynaklıysa cihaz ayrılır ve ev enerjilendirilir; tesisat kaynaklıysa o kol izole edilip kalan bölüm hemen çalıştırılır, kalıcı onarım için randevu verilir.

Petroliş ve Uğur Mumcu caddelerindeki market, kasap ve lokantalarda ışıklı tabela hattı sıklıkla iç aydınlatmaya paralel bağlanmıştır. Tabela içindeki LED modül suyu alıp kaçak yaptığında dükkânın tüm elektriği kesilir ve soğutma dolapları durur. Yaz aylarında bu kesinti birkaç saat içinde ciddi ürün kaybı demektir.

Ticari panoda soğutma grubu, tabela ve genel aydınlatma üç ayrı kola bölünür ve her kola kendi kaçak akım rölesi takılır. Böylece tabela arızası soğutmayı etkilemez. Tabela besleme kablosu IP66 buat ve UV dayanımlı kablo ile yenilenir, dolap hatlarına faz koruma rölesi eklenir.

Pano içindeki her klemens üretici kataloğunda yazılı tork değerinde, yani 2,5 ile 3,5 Nm arasında kalibreli tornavidayla sıkılır. Elle sıkma gözle görünmeyen bir gevşeklik ve temas direnci bırakır; bu direnç üzerinden geçen akım bakır yüzeyi karbonlaştırır, direnç daha da artar ve termal kaçak zinciri başlar. Zincir ilerlediğinde klemens 200 dereceyi aşar, kablo izolasyonunu eritir ve bakalit pano gövdesini tutuşturur.

İş bitiminde yalnız değiştirilen parça değil panodaki tüm otomatlar, kaçak akım rölesi ve bara köprüleri FLIR termal kamerayla taranır. Yetmiş derecenin üzerine çıkmış gizli ısınma odakları tespit edilip yeniden sıkılır, böylece müşterinin birkaç gün sonra aynı arızayı tekrar yaşaması engellenir. Tarama yük altında yapılır, çünkü enerjisiz panoda ısınma görünmez ve arıza gizli kalır. Alüminyum iletken bulunan eski panolarda klemensler altı ay sonra bir kez daha kontrol edilmek üzere takvime alınır, çünkü alüminyum soğuk akma yaparak zamanla yeniden gevşer.

Toprak hattı çekilmemiş binalarda prizde nötr ucunun toprak klemensine köprülenmesine sahada sıfırlama denir. Ana nötr gevşediği veya koptuğu anda 220 V faz gerilimi doğrudan çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırının metal gövdesine biner; çelik evyeye veya cihaza dokunan kişi doğrudan şebeke akımına kapılır. Bu kurulum yıllarca sorunsuz görünebilir, sonra tek bir gevşemeyle öldürür.

Müdahalede tüm köprüler tek tek sökülür, binaya som bakır topraklama çubuğu çakılır, ana panoya toprak barası eklenir ve 30 mA Tip A kaçak akım rölesi devreye alınarak açma süresi test cihazıyla milisaniye bazında doğrulanır. Köprülerin tamamının kalktığı, her prizde nötr ile toprak arası gerilim ölçümüyle ayrıca kanıtlanır; tek bir atlanmış priz bile tehlikeyi sürdürür. Çamaşır makinesi ve bulaşık makinesi gibi metal gövdeli cihazların gövde sürekliliği de ölçülerek koruma iletkenine gerçekten bağlı oldukları doğrulanır.

Soğanlık'ta bir dairede çamaşır odasındaki çoklu grup prizden alev ve duman çıktığı bildirilmiştir. Yirmi bir dakikada adrese ulaşan ekibimiz, kurutma makinesi ile çamaşır makinesinin tek 2,5 mm² hattan beslendiğini ve priz gövdesinin tamamen eridiğini tespit etmiştir. Enerji kesilip yanmış priz ve kavrulmuş kablo panoya kadar sökülmüştür. Panodan çamaşır odasına iki ayrı eksiz hat çekilmiş; kurutma makinesi için 3x4 mm² ve C20, çamaşır makinesi için 3x2,5 mm² ve C16 otomat bağlanmıştır. Her iki hat 30 mA Tip A rölenin arkasına alınmış ve iki cihaz birlikte çalıştırılarak akım ölçümüyle teslim edilmiştir.

Bu çağrıda arıza kök nedeni fotoğraf ve termal görüntüyle kayıt altına alınmış, yapılan işlem adım adım servis formuna yazılmış ve müşteri imzasıyla teslim edilmiştir. İşçilik 1 yıl garantilidir.

Çavuşoğlu'nda bir apartmanda aynı gece üç dairede televizyon, modem ve kombi kartı birlikte yanmıştır. Ekibimiz yirmi üç dakikada ulaşmış ve sayaç panosunda ana nötr klemensinin oksitlenip gevşediğini bulmuştur. Yük altında yapılan ölçümde birinci fazda 251 volt, ikinci fazda 183 volt okunmuştur ki bu klasik nötr kaybı tablosudur. Tüm nötr bağlantıları açılmış, oksit temizlenmiş, klemensler 3 Nm torkla sıkılmış ve bina ana panosuna aşırı/düşük gerilim koruma rölesi ile Tip 2 parafudr monte edilmiştir. Son ölçümde üç fazda da 228 ile 231 volt arası dengeli gerilim okunmuştur.

İş bitiminde priz topraklama sürekliliği ve loop empedansı ölçülmüş, kaçak akım rölesi test butonu ve harici cihazla iki kez denenmiş, ardından sistem güvenle devreye alınmıştır.