Jeneratör ve ATS Transfer Panosu Arızaları

ATS içinde iki güç kontaktörü vardır. Biri şebeke, biri jeneratör. Mekanik kilitleme, ikisinin kolunu aynı anda içeri almaz. Elektriksel kilitleme, birinin yardımcı kontağı diğerinin bobinini keser. İkisi de arızalanabilir. Mekanik dil aşınırsa bobinler çekili kalır ve iki kaynak barada birleşir. Bu durumda pano kapağı zorlanmaz ve jeneratör elle çalıştırılmaz. Önce her iki bobinin kumanda sigortası indirilir. Sonra kontaktörlerin gerçekten açık olduğu, uçlar pensle yüksüz okunarak yazılır. Schneider veya Siemens kontaktör, etiket akımına göre seçilir. Küçük bir yardımcı röle, büyük kontaktörün yerine konmaz.

Kumanda gerilimi çoğu panoda 230 V, bazılarında 24 V'tur. Kumanda trafosu veya 24 V güç kaynağı ölmüşse jeneratör çalışır gibi durur ama yük almaz. Bu, motor arızası değildir. Trafo çıkışı yüksüz ve yüklü okunur. Sıfır volt varsa trafo veya sigortası yazılır, marş aküsü suçlanmaz. 24 V varken kontaktör çekmiyorsa bobin direnci ve kilitleme kontağı ölçülür. Kaynak, Mean Well, SITOP veya panodaki mevcut trafo etiketine göre değişir. Yanlış gerilim, bobini yakar. Etiket okunmadan parça takılmaz.

Jeneratör ile ATS arasındaki hat NYY'dir. NYM bu güzergâha inmez. Kesit, jeneratör şalterinin anma akımından ve hat boyundan yazılır. İnce bir hat, yük alınca ısınır ve kontaktör ucunu kömürleştirir. Uç, temiz bakıra kadar kesilir. Yüksük konur. Bez bantla burgu kapanmaz. Gland, sac kutuya oturur. Glandsız giriş, yağ ve tozu baraya taşır. Tek fazlı küçük jeneratör, üç fazlı bina panosuna bir faza basılarak bırakılmaz. O bağlantı diğer iki fazı boşta bırakır ve nötrü şişirir.

Şebeke geri geldikten sonra faz sırası değişmiş olabilir. Hidrofor ve asansör motoru ters döner. Prizler normal görünür. Üç faz, kontaktör çıkışında pens ve faz sırası ölçerle okunur. Ters dönüş, müşteri panosunda iki uç yer değiştirilerek düzeltilir. Mühürlü sayaca girilmez. Asansör kabinine girilmez. Motor ters dönüyor diye termik amperi büyütülmez. Ayrıntı asansör ve hidrofor panosu sayfasındadır. Şebeke hâlâ yoksa ve sokak karanlıksa kayıt AYEDAŞ veya BEDAŞ için 186'dır. Bu sayfa o kaydın yerine geçmez.

Marş basmıyorsa önce akü gerilimi ve marş sigortası okunur. Akü 12 V altında ve sigorta sağlamsa iş elektrik panosundan çıkmıştır. Yağ, yakıt, marş motoru ve otomatik şarj bu sayfada sökülmez. Jeneratör çalışıp frekans oturmuyorsa regülatör ve aktüatör jeneratör tarafındadır. Elektrikçi o kartın parametresine girmez. Frekans ve gerilim ATS girişinde stabil değilse yük verilmez. Stabil ise ve kontaktör hâlâ çekmiyorsa arıza yeniden kumanda devresindedir. İki iş aynı faturaya yazılmaz.

Test, yük altında ve kısa tutulur. Şebeke kontaktörü bilinçli açılır, jeneratör kontaktörünün tek başına kapandığı izlenir, sonra şebeke geri verilir ve jeneratör kontaktörünün açıldığı görülür. İkisi birden kapalı bir an varsa test durur. Bina yükünün tamamı jeneratöre bindirilmez. Asansör ve hidrofor, faz sırası doğrulanmadan çalıştırılmaz. Test saati apartman yöneticisiyle yazılır. Gece matkap kullanılmaz. Süre sözü verilmez.

Ölçümlü keşif 750–1.500 TL arasındadır. Tek kontaktör, kumanda sigortası veya 24 V kaynak değişimi, sigorta bandına yakın yazılır: 1.250–3.200 TL. Transfer panosu rayı, iki kontaktör, kilitleme ve NYY uçları birlikte yenilenecekse iş pano bandına girer: 6.500–16.000 TL. Bu bandın neresine düşeceği, kW etiketi ve hat boyu görülmeden söylenmez. Jeneratör motoru, akü ve yakıt bu listenin dışındadır. Aralık tahmindir. Malzeme ayrıca faturalanır. Net tutar ölçüm kâğıdı dolduktan sonra, kapak kapanmadan yerinde yazılır. İşçilik bir yıldır. Telefon aralığı kilitlemez.

Deneme, apartman yöneticisi kapıdayken yapılır. Saat, gece sakinliği bozulmayacak şekilde seçilir. Matkap yoksa bile kontaktör sesi merdivende duyulur. Önce aydınlatma ve bir priz kolu jeneratöre alınır. Asansör, hidrofor ve tüm daireler ilk adımda bindirilmez. Jeneratör şalterinin etiketi, bu küçük yükün üstünde kalmalıdır. Etiket 20 kVA ise ve bina hesabı onu aşıyorsa yük listeyle kesilir, şalter büyütülmez. Liste yöneticiyle imzalanır: hangi kolon açık, hangisi kapalı. İmza yoksa deneme başlatılmaz.

Deneme bitince şebeke kontaktörünün tek başına kapandığı ve jeneratör kontaktörünün açıldığı bir kez daha yazılır. İkisi birden kapalı bir satır varsa pano enerjisiz bırakılır ve parça değişmeden bina jeneratöre alınmaz. Jeneratör soğumadan yakıt kapağı açılmaz. Bu kapak jeneratör ustasındadır. Elektrikçi yalnızca ATS kapağını, ölçü bitince ve kumanda sigortası inikken kapatır. Kâğıdın bir kopyası yöneticiye kalır. Sonraki nöbetçi aynı denemeyi baştan üretmez. Süre sözü bu kâğıda yazılmaz.

Tek fazlı jeneratör, üç fazlı panonun bir fazına kelepçelenmez. O iş nötrü şişirir ve diğer dairelerde gerilimi oynatır. Üç fazlı jeneratörde nötr, şebeke nötrü ile gelişigüzel birleştirilmez. Nötrün nerede köprüleneceği ATS şemasında yazar. Şema yoksa köprü yapılmaz, üretici şeması istenir. Şema uydurulmaz. Toprak barası ayrıdır. Jeneratör gövdesi su borusuna köprülenmez. Sarı-yeşil iletken kendi vidasıyla baraya iner. Bu üç satır kâğıtta boşsa deneme geçersiz sayılır.

Pano kapağı kapanmadan etiketler kontrol edilir. Şebeke kontaktörü, jeneratör kontaktörü ve kumanda sigortası karışmayacak şekilde yazılır. Etiketsiz bobin, sonraki nöbette iki kaynağın aynı anda kapatılmasına yol açar. Bu etiket işçilik bandının içindedir, ayrı bir süs kalemi değildir.

Jeneratörün yük alması, kontaktörün kapanmasından önce üç süreye bağlıdır. Birincisi şebeke kesilme gecikmesidir. Sokaktaki bir göz kırpma jeneratörü kaldırmamalıdır. ComAp, Datakom veya Deep Sea etiketinde bu süre çoğu binada bir ile beş saniye arasındadır. Sıfır saniyeye çekilmişse her kırpma marşı çalıştırır ve mekanik kilit yorulur. İkincisi jeneratörün kabul penceresidir. Kontaktör, gerilim ve frekans o pencereye girmeden kapanmaz. Etiket çoğu zaman 210 ile 250 volt ve 48 ile 52 hertz yazar. Etiket başka yazıyorsa etiket geçerlidir, bu sayfa pencere uydurmaz. Üçüncüsü şebeke dönüş gecikmesidir. Şebeke geri gelince hemen değil, oturmuş halde beklenir. Çoğu panoda bu otuz saniye ile bir dakikadır. Sıfıra indirilmişse kontaktörler şebeke oynadıkça gidip gelir ve iki kaynak bir an aynı barada birleşir. Üç süre kâğıda yazılmadan deneme başlatılmaz. Motor devri ve yakıt aktüatörü bu kartın elektrikçiye açık parametresi değildir.

Süreler yazıldıktan sonra kabul penceresi ayrıca ölçülür. ATS girişinde frekans ve gerilim, jeneratör yüksüz çalışırken pens ve frekans ölçerle okunur. Pencerenin dışındaysa kontaktörün kapalı kalması arıza diye yazılır ve yük verilmez. Pencerenin içindeyse ve kontaktör hâlâ çekmiyorsa suç motorda değildir, kumanda devresine dönülür. Bu ayrım, marş aküsünü ve yağ kapağını aynı faturadan çıkarır. Kontrolör kapağındaki değer silinmişse sayı uydurulmaz. Deneme, süreler okunana kadar yalnızca aydınlatma koluyla ve yönetici kapıdayken kısa tutulur. Asansör ve hidrofor bu kısa denemeye alınmaz. Gece ve resmi tatil ayrı tarifedir, fark yola çıkmadan söylenir.

Kontaktör bobininin beslemesi ayrıca yazılır. Bobin çoğu panoda jeneratör tarafındaki kumanda sigortasından beslenir, çünkü şebeke kontaktörü açılınca bina tarafında gerilim kalmaz. Bobin uçları şebeke tarafına bağlıysa kontaktör, jeneratör gerilimi otursa da çekmez. Bu, bobin yanığı değildir. Uçlar jeneratör tarafındaki sigortaya alınır, gövde değiştirilmez. Bobin 24 V ise kaynak, jeneratör çalışırken de ayakta kalan bir akü veya SITOP çıkışı olmalıdır. Şebekeyle birlikte ölen bir adaptör, jeneratörü yüksüz bırakır. Uçların yeri kâğıtta boşsa deneme başlatılmaz.

ATS üç kutupluysa nötr süreklidir ve iki kaynağın nötrü aynı iletkendedir. Dört kutupluysa nötr de kontaktörle ayrılır. Jeneratör alternatöründe kendi nötr-toprak vidası varsa ve şebeke tarafında da köprü varsa üç kutuplu gövde iki köprüyü aynı anda yaşatır. Yük akımı toprak telinden döner. Dairedeki 30 mA, arızalı cihaz yokken jeneratör devreye girer girmez atar. Bu satır kaçak arızası diye kapanmaz. Kâğıtta kutup sayısı, alternatördeki vidanın durduğu yer ve iki gerilim yazılır. Nötr-toprak gerilimi önce şebekede, sonra jeneratör yükteyken okunur. Şebekede birkaç volt, jeneratörde onlarca volt ise ikinci köprü vardır. ATS içine yeni bir köprü eklenmez. Alternatör kapağı jeneratör ustasındadır. Elektrikçi o kapağı yağ gerekçesiyle açmaz. Okuma yazılır, deneme durur, iki iş aynı faturaya girmez. Dört kutuplu gövdede nötr kontağı ayrı penslenir. Nötr akımı üç fazın toplamından belirgin büyükse nötr incedir. Kesit büyütülür, kutup sayısı değiştirilerek gizlenmez. Nötr iletkeni sarı-yeşil ile boyanmaz. Sarı-yeşil yalnız gövde toprağıdır.

Aydınlatma kolu jeneratöre alındıktan on saniye sonra pens yazılır. Kapanma anındaki sıçrama, LED sürücülerin kalkışıdır ve kesit büyütme gerekçesi değildir. On saniye sonraki sayı, jeneratör şalterinin etiketinin altında kalmalıdır. Etiketin üstündeyse listeyle yük kesilir, şalter büyütülmez. Yöneticinin kapalı yazdığı bir kolda akım görünüyorsa o kol yanlış etiketli ya da panonun altında köprü vardır. Deneme orada durur. Asansör kolu, bu akım açıklanmadan açılmaz. İstanbul dışına çıkılmaz. Gebze bu sayfadan yazılmaz.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.