Maltepe

Zümrütevler ve Esenkent'teki yeni dairelerde banyo ve mutfakta elektrikli yerden ısıtma rezistansı yaygındır. Şap altındaki rezistans kablosunun tadilatta matkapla zedelenmesi veya nem alması kaçak akım rölesini özellikle ısıtma açıkken açtırır. Arıza ısıtma kapalıyken ortaya çıkmadığı için müşteri genelde sebebi bulamaz ve röleyi arızalı sanır.

Rezistans hattı termostattan ayrılarak Megger ile izolasyon direnci ölçülür ve kaçağın gerçekten mattan geldiği kanıtlanır. Zedelenme noktası termal kamerayla daraltılır, yalnızca o bölge açılarak ek yapılır; tüm zemin kırılmaz. Termostat zemin sensörüyle birlikte yenilenir ve hat kendi 30 mA rölesine alınır. Onarımda üretici onaylı sıcak daralan ek kiti kullanılır, çünkü standart makaron şap nemi altında kısa sürede su alır ve arıza aynı noktadan tekrarlar. Mat besleme hattının kesiti ısıtma gücüne göre doğrulanır ve ölçülen izolasyon direnci değeri servis formuna yazılarak müşteriye teslim edilir.

Cevizli ve Altayçeşme'deki havalandırmasız iç banyolarda duş buharı yıllar içinde tavan buatında yoğuşma bırakır. Klemens bağlantısı nem alır, kaçak akım giderek artar ve sonunda röle her duş sonrası açmaya başlar. Nemli buat gözle normal görünür; arıza yalnızca Megger ile ve termal ölçümle kanıtlanabilir.

Buat kurutulup klemensler yenilenir ve bağlantı dielektrik silikon jelle kapsüllenir. Banyoya IP44 sınıfında nem geçirmez armatür ve nemden korumalı aspiratör takılır; aspiratör aydınlatmaya paralel değil, gecikmeli zaman rölesiyle duş sonrası da çalışacak şekilde bağlanır. Böylece yoğuşmanın kökü kurutulur.

Küçükyalı ve Fındıklı'da sahile yakın binaların bodrum katlarında yer alan ana panolar yüksek rutubete maruz kalır. Pano gövdesinde pas, bara yüzeyinde yeşil oksit ve otomat terminallerinde beyaz tuz birikimi oluşur. Oksitlenmiş yüzey temas direncini yükselterek ısınma başlatır; aynı zamanda yalıtım direncini düşürerek kaçak akım yaratır.

Pano enerjisi LOTO ile kilitlenir, bara ve terminal yüzeyleri dielektrik temizleyiciyle açılır ve bakır yüzeylere koruyucu iletken pasta uygulanır. Pano IP54 sınıfında contalı gövdeye yükseltilir, içine nem yoğuşmasını engelleyen rezistanslı ısıtıcı ve havalandırma ızgarası eklenir. Tüm klemensler tork anahtarıyla sıkılıp ölçüm raporu bırakılır.

Bağlarbaşı ve Girne'de ucuz tadilat yapılan dairelerde bakır görünümlü fakat içi alüminyum olan CCA kablo kullanılmıştır. Bu iletkenin akım taşıma kapasitesi aynı kesitteki saf bakırın yaklaşık yüzde altmışıdır ve klemenste zamanla soğuk akar, gevşer, ısınır. Etiketinde 2,5 mm² yazan kablonun gerçek kesiti çoğu zaman 1,8 mm² civarındadır.

Tespit için kablo ucu kesilip kesit mikrometreyle ölçülür ve iletken rengi kesitte kontrol edilir. CCA bulunan tüm linyeler yamanmaz, panodan uca kadar HES, Öznur veya Prysmian gibi TSE belgeli saf bakır kabloyla yenilenir. İş sonunda kullanılan kablonun makara etiketi ve parti numarası müşteriye fotoğrafla belgelendirilir.

Maltepe genelinde gece gelen çağrılarda önceliğimiz evi tamamen onarmak değil, ilk aşamada kritik yükleri güvenle çalıştırmaktır. Kış gecelerinde kombinin durması çocuklu ve yaşlı hanelerde ciddi risk, yazın buzdolabının durması ise ürün kaybıdır. Teknisyen panoda arızalı kolu izole ettikten sonra kombi, buzdolabı ve aydınlatma kollarını ilk on dakikada devreye alır.

Kombi hattı sonradan mutlaka panodan müstakil linyeye ve kendi otomatına alınır, çünkü aynı kolda bulunan bir priz arızası kombiyi kışın gece yarısı durdurur. Kalıcı onarım için gürültülü kanal ve kırım işleri ertesi gün mesai saatine planlanır, geçici hat yanmaz kanal içinde güvenli şekilde bırakılır.

Gülsuyu ve Yalı'nın eski gecekondu dönüşümlü bölgelerinde sayaç sonrası tesisat yıllar içinde ehliyetsiz eklerle büyümüştür. Havai geçişler, bant sarılmış ekler, buat yerine duvar boşluğuna atılmış bağlantılar ve toprak hattı olmayan prizler bir arada bulunur. Bu tesisatlarda tek bir noktayı tamir etmek kalıcı güvenlik sağlamaz.

Önce tüm tesisatın izolasyon direnci linye bazında Megger ile ölçülür ve bir durum raporu çıkarılır. Rapor hangi kolun acil, hangisinin planlı yenilenmesi gerektiğini önceliklendirir. Acil kollar aynı gün yanmaz kabloyla yenilenir, panoya 30 mA Tip A röle ve toprak barası eklenir, kalan bölüm müşterinin bütçesine göre etaplanır.

Daire içi tali panolara en az 6kA, bina ana girişine 10kA kesme kapasiteli şalt malzemesi monte edilir. Şiddetli bir kısa devrede hattan geçen beklenen arıza akımı milisaniyeler içinde binlerce ampere ulaşır; 3kA kapasiteli ucuz sigortalar bu enerjiyi söndüremez, iç kontaklarını birbirine kaynatır ve gövdesi patlayarak etrafa kızgın parça savurur. Kesme kapasitesi sigortanın üzerindeki kare içindeki rakamdan okunur.

Koruma kademeleri selektif kurulur: daire panosunda 30 mA Tip A hayat koruma rölesi, bina girişinde 300 mA gecikmeli Tip S yangın koruma rölesi. Bu kademelendirme sayesinde bir dairedeki priz kaçağında yalnız o daire açar, tüm bina karanlıkta kalmaz; kablo izolasyonu erimesi durumunda ise 300 mA röle devreyi keserek yangını önler. Kademelendirme yalnızca akım eşiğiyle değil açma süresiyle de kurulur; üst kademenin gecikmeli olması alt kademenin önce açmasını garanti eder. Montaj sonrası her iki rölenin açma akımı ve süresi test cihazıyla ölçülür ve değerler servis formuna yazılır.

Üst kattan sızan su sıva altı boruyu ve tavan buatını doldurduğunda duvar yüzeyi iletken hale gelir; ıslak duvara veya metal kasaya dokunmak ölümcül şok riski taşır. Bu durumda panoya yaklaşılmaz, enerji bina girişinden kesilir, ardından hatlar dijital megohmmetreyle tek tek izole edilir ve dielektrik kurutma uygulanarak izolasyon direnci yeniden ölçülür.

Banyo ve mutfak gibi ıslak hacimlerde priz ve buat koruma sınıfı IP54, balkon ve bahçe gibi dış mekânlarda IP65 seviyesine yükseltilir; buat içleri dielektrik silikon jelle kapsüllenerek nem teması kalıcı olarak kesilir ve kaçak akım rölesinin tekrar atması önlenir. Islanmış bir hat kurumadan enerjilendirilmez; izolasyon direnci en az 1 Megaohm okunana kadar kurutma sürdürülür. Su kaynağı üst kattan geliyorsa tesisat onarımı yapılmadan elektrik işi kalıcı olmaz, bu nedenle bina yönetimine yazılı bilgi verilir.

Zümrütevler'de bir dairede banyo yerden ısıtması açıldığı anda tüm evin kaçak akım rölesi atmaya başlamıştır. Yirmi dakikada ulaşan teknisyenimiz rezistansı termostattan ayırıp 500 V Megger ile ölçtüğünde izolasyon direncini 0,3 Megaohm bulmuştur; bu değer kablonun zedelendiğini kesinleştirir. FLIR termal kamerayla ısıtma kısa süre enerjilendirilerek anormal sıcak nokta banyo kapısı önünde kırk santimetrelik alana daraltılmıştır. Yalnızca o bölgenin şapı açılmış, zedelenen rezistans üretici onaylı sıcak daralan ek kitiyle onarılmış ve zemin yenilenmiştir. Hat yeni termostat ve kendi 30 mA Tip A rölesiyle devreye alınmış, son ölçümde izolasyon direnci 220 Megaohm okunmuştur.

Müdahalede sökülen yanmış parçalar müşteriye gösterilerek teslim edilmiş, yerine takılan orijinal şalt malzemesinin kutusu ve barkodu servis formuna eklenmiştir. Tüm iş 1 yıl garanti altındadır.

Bağlarbaşı'nda altı ay önce tadilat gören bir dairede salon prizlerinin ısındığı ve kapakların deforme olduğu bildirilmiştir. Yirmi iki dakikada ulaşan ekibimiz priz kasasını açtığında iletken ucunun bakır renginin altında gri alüminyum göründüğünü, yani CCA kablo kullanıldığını saptamıştır. Mikrometre ölçümünde etiketinde 2,5 mm² yazan iletkenin gerçek kesiti 1,82 mm² çıkmıştır. Klemenslerde soğuk akma nedeniyle gevşeme ve kararma mevcuttu. Salon ve mutfak linyeleri panodan uca kadar HES marka TSE belgeli saf bakır 3x2,5 mm² kabloyla tamamen yenilenmiş, tüm ekler Wago 221 klemensle kapatılmış ve kullanılan makaranın etiketi müşteriye fotoğrafla teslim edilmiştir.

Onarım sonrası tesisatın tamamı tek tek denenmiş, aydınlatma ve priz grupları ayrı ayrı yüklenerek kontrol edilmiş ve müşteriye bakım önerileri yazılı olarak bırakılmıştır.