Voltaj Dalgalanması Çözümü, Regülatör ve UPS Kurulumu

Gerilim düşmesi bir kesit ve mesafe problemidir. Bina kolonu mevcut yük için ince kaldığında akşam saatlerinde üst katlarda gerilim 200 voltun altına iner; kombi kartı ateşleme için yeterli gerilim bulamaz, LED ampuller titrer ve motorlu cihazlar normalden fazla akım çekerek ısınır. Teşhis kolon başında ve en uzak daire girişinde yük altında gerilim okuyup hat boyu ile kesite göre yüzde düşümü hesaplamaktır.

Gerilim yükselmesi ise çoğunlukla nötr problemidir ve daha tehlikelidir. Nötr iletkeni gevşeyip direnç kazandığında fazlar arasındaki yük dengesizliği gerilimi bozar: az yüklü fazda 250 voltun üzerine çıkarken çok yüklü fazda 180 volta iner. Nötr ile toprak arasındaki gerilim sağlam bir tesisatta bir voltun altındadır; birkaç voltun üzerindeki her değer gevşek nötrü işaret eder ve bu durumda regülatör takmak yanlış çözümdür, nötr onarılmalıdır.

Anlık okuma yeterli değildir, çünkü dalgalanma gün içinde değişir. Bu yüzden kayıt alabilen voltaj kaydedici priz veya pano girişine bağlanarak yirmi dört saat ile bir hafta arası veri toplanır. Kayıt, gerilimin hangi saatlerde hangi değere indiğini ve sapmanın süresini gösterir; bu veri olmadan hangi güçte ve hangi tip regülatörün gerektiği doğru seçilemez.

Servo motorlu regülatör, çıkış gerilimini bir karbon fırça ve motorlu varyak üzerinden mekanik olarak ayarlar. Geniş giriş aralığını yüksek doğrulukla karşılar ve güç başına maliyeti düşüktür; bu yüzden tüm daireyi veya bir atölyeyi besleyen yüksek güçlerde tercih edilir. Dezavantajı mekanik tepki süresinin yavaş olmasıdır: ani bir darbeyi takip edemez ve fırça ile varyak periyodik bakım ister.

Statik regülatör ise gerilimi yarı iletken anahtarlama ile, sıfır geçiş anında kademe değiştirerek düzeltir. Hareketli parçası olmadığı için bakım istemez ve tepkisi milisaniye ölçeğindedir; kombi kartı, modem ve elektronik kontrollü beyaz eşya gibi hassas yüklerde doğru seçim budur. Kombi besleme hattına monte edilen 1 kVA statik regülatör, şebeke 160 volta inse bile çıkışı sabit 220 ile 230 volt arasında tutar.

Dürüst tavsiye şudur: regülatör belirtiyi kapatır, sebebi çözmez. Yüzde düşüm beşi aşıyorsa sorun kolon kesitindedir ve kalıcı çözüm kolonun 4x16 veya 4x25 mm² NYY kabloya yükseltilmesidir. Bu bir bina yönetimi kararıdır ve zaman alır; o süre boyunca hassas yükler için daire içine statik regülatör monte edilir. Ama regülatör binanın yükünü azaltmaz ve kolon ısınmaya devam eder; ölçüm raporu yönetime bu nedenle yazılı olarak sunulur.

Regülatör yavaş sapmaları düzeltir; yıldırım veya trafo manevrasından gelen mikrosaniyelik darbe gerilimini durduramaz. O iş parafudrun işidir ve kademeli kurulur: bina girişine Tip 1, daire veya pano girişine Tip 2, modem ve kamera kaydedicisi gibi hassas cihaz hatlarına Tip 3. Parafudr yalnızca düşük topraklama direnciyle çalışır, çünkü darbe enerjisini toprağa akıtarak görev yapar; direnç yüksekse enerji akamaz ve cihaz koruma sağlamaz.

Bu yüzden parafudr montajı öncesinde topraklama direnci dijital toprak Megger'iyle ölçülür ve 2 Ohm hedefine göre değerlendirilir. Hedef tutmuyorsa ek som bakır çubuk çakılır veya bentonit dolgu uygulanır; ölçülen değer servis formuna rakamla yazılır. Topraklaması ölçülmemiş bir parafudr, takılmış ama çalışmayan bir koruma cihazıdır ve müşteriye yanlış bir güven verir.

UPS ise gerilimi düzeltmek için değil, kesinti anında besleme sürekliliği sağlamak için kurulur. Hat interaktif UPS küçük sapmaları düzeltir ve kesintide aküye geçer; online çift dönüşümlü UPS ise çıkışı sürekli kendisi üretir ve giriş gerilimindeki bozulmayı yüke hiç aktarmaz. Sunucu odası, POS ve yazarkasa, kamera kaydedicisi ve laboratuvar cihazı gibi kesintiye tahammülü olmayan yüklerde online tip seçilir ve akü süresi gerçek yüke göre hesaplanır.

Üç faz-nötr ile üç faz-faz aynı kâğıda, aynı yükte yazılır. Üç faz-nötr birlikte 200 voltun altında ve faz-faz da 400 voltun altında kalmışsa düşüm kesittedir. Faz-faz 400 volt civarında dururken bir faz-nötr 250 voltu aşıyor, öteki 180 volta iniyorsa nötr gevşek ya da kopuktur. Bu ayrım yazılmadan regülatör tipi seçilmez. Kayıt cihazı gücü seçer. Ayrım, regülatörün o daireye girip girmeyeceğini seçer. Nötr gevşekken takılan servo, yüksek fazı bir de yükseltir. Yükselen faz kombi kartını yakar. Aynı gevşek nötr, Tip 2 parafudru da bitirir. Schneider ya da Siemens gövdesinin penceresi kırmızıya dönmüşse kartuş bitmiştir. Kırmızı pencere takılı diye bırakılmaz. Parafudrun önündeki sigorta, etiketteki değerdir. Büyütülmez. Toprak kuyruğu halka yapılmaz. En kısa yoldan pano toprak barasına iner. Boyalı vida sıkılmaz. Daire tek fazlı olsa da kolon başında üç faz yazılır. Tek priz, komşunun yükünü göstermez. Komşu akşam klimayı açınca nötr kayar ve bu prizin 230'u 250'ye çıkar. O çıkış, dairenin kendi regülatör ayarıyla açıklanmaz. Statik regülatör sürekli vızıldıyorsa son kademeye yapışmıştır. Giriş, kabul penceresinin dışındadır. Vızıltı çalışıyor diye bırakılmaz. Giriş gerilimi nota yazılır, kademe zorlanmaz.

Regülatörün nötr vidası, yükün nötrüdür. Yükün nötrü giriş barasında bırakılıp yalnız faz regülatörden geçirilirse, regülatör kendi çıkışını düzeltir ve priz başka gerilim görür. İki gerilim yazılır: regülatörün çıkış vidası ve yükün ucu, aynı anda. İkisi ayrılıyorsa nötr yolu eksiktir, fırça suçlanmaz. Bakım baypası etiketli bir şalterdir. Giriş ile çıkış arasına gizlenmiş bir köprü tel değildir. Tel unutulursa daire hem regülatörden hem şebekeden beslenir. Regülatör, müşterinin kendi ana şalterinin çıkışına oturur. Mühürlü sayaç kuyruğu kesilmez. Servo kutusundaki karbon tozu panele üflenmez. Toz, varyak sargısını kısa eder. Toz alınır, sargı zımparalanmaz.

Online UPS'in çıkışı, kendi giriş barasına geri bağlanmaz. Geri bağlanırsa inverter ile şebeke aynı barada karşılaşır. Karşılaşma, kesinti anında şebekeye geri basar. UPS prizleri ayrı bir gruptur. O grubun nötrü, giriş nötrüne gelişigüzel köprülenmez. Şebekede susan 30 mA, yalnız aküye geçince atıyorsa ikinci bir nötr-toprak bağı vardır. Bağ, UPS çıkışında ya da prize takılı bir köprüdedir. Atmayı susturmak için 30 mA köprülenmez. Bağ yazılır, sonra söker. Jeneratör barasına UPS çıkışı paralel oturtulmaz. Transfer işi jeneratör sayfasındadır. Burada yalnız iki kaynağın aynı vidayı paylaşmadığı yazılır.

Akü dizisi aynı yaştaki bloklardan kurulur. Eski blok ile yeni blok aynı dizide bırakılmaz. Eski blok diziyi aşağı çeker, UPS akü arızası yazar, sağlam bloklar suçlanır. Marş aküsü UPS aküsü değildir. Marş aküsü kısa sürede büyük akım verir, derin deşarjda şişer ve kapalı dolapta gaz biriktirir. Dolap kapatılmaz, blokların tarihi nota yazılır. Kombi hattındaki 1 kVA statik regülatör ocağı ve klimayı da taşımaz. Klima kalkış akımı, etiketteki vatın birkaç katıdır. Akım pensle yazılır. Vat etiketinden kVA uydurulmaz. Uydurulan kVA, ilk kalkışta kendi sigortasını attırır ve kombi yine susar. Hizmet İstanbul dışına çıkmaz. Gebze bu sayfadan yazılmaz.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.