Toprağı su borusundan değil, uçtan okuruz

Prize topraklı fiş giriyor diye toprak vardır sanmayın. Fiş girer, içindeki uç boşta kalır. Ben o ucu ölçeriz. Ölçüm yoksa prizi değiştirip «topraklandı» demeyiz. Çamaşır makinesinin gövdesi karıncalanıyorsa fişi çekin, ıslak elle gövdeye dokunmayın. Karıncalanma, toprağın haberidir. Haberi susturmak için fişin toprak tırnağını kesen kişi gördüm. Tırnak kesilmez. Tırnak, gövdenin kaçacağı yerdir.

Su borusuna köprülenmiş bir toprak görürsem sökeriz. Su borusu toprak değildir. Tesisatçı boruyu plastikle değiştirdiği gün o köprü havada kalır ve siz hâlâ toprak var sanırsınız. Doğalgaz borusu da toprak değildir. Onlara vida sıkmayız. Bara panodadır. Bara koptuysa oraya bakarız. Barayı sıkmadan önce uç temiz mi, yoksa boya mı yemiş, onu ayırırız. Boyalı uç sıkılmaz. Boya yalıtkan gibi durur.

İsterseniz ne ölçtüğümü kısa yazarız. Bu laboratuvar raporu değildir, saha notudur. Notta hangi prizin boş olduğunu, baranın tutup tutmadığını ve neyi bilerek o gün yapmadığımı yazarız. Bilerek yapmadığımız iş, bütün dairenin kablosunu değiştirmektir. O yenilemedir, ayrı aralıktadır. Toprak ucu tek bir prize gelecekse bu sayfadadır. Her odaya yeni hat gidecekse hat çekme sayfasındadır. İkisini bir faturada eritmeyiz.

Megeri, kaçak akım rölesi bağlıyken basmayız. Röle yanar, ben ölçtüm sanırız. Röleyi ayırırız, ölçeriz, yerine koyarız. Enerji varken bara kapağını açmayız. Siz de panonun içine tornavida sokmayın. 700 ile 2.500 TRY, uç ölçümü, bara temizliği ve tek prize toprak getiren kısa iş içindir. Bahçeye kazık, tesis çemberi, bütün kolon bu aralığın dışındadır. Dışarı çıkacaksa kazmayı vurmadan yazarız.

Banyo ve mutfak, salon prizinden önce gelir. Salon karıncalanmaz, banyo karıncalanır, çünkü su ile metal oradadır. Önce orayı ölçeriz. Çocuk prize çatal soktuysa hattı indirin, çatalı çekmeyin, arayın. Çatalı çeken el, toprağın olmadığı prize ikinci yol olur. Ben gelince çatalın değdiği ucu keseriz, kapağı yerine koyarız, toprağın gelip gelmediğini yazarız.

İş bitince gövdeye elimin tersiyle değil, ölçüyle bakarız. Karıncalanma gitti mi, bara tuttu mu, hangi prizi bilerek topraksız bıraktım, üçünü yazarız. Bilerek bıraktığımız priz, o gün ucu duvarın içinde kaybolmuş olandır. Onu «tamam» diye kapatmayız. Gece tarifesi ayrıdır, çıkmadan söyleriz. Onaylı usta ağıyız, varış aralığını çağrıda söyleriz. Görmediğimiz bara için telefonda rakam kilitlemeyiz.

Bodrumda duran hidrofor ya da çamaşır makinesi, dairenin prizinden başka bir bara bakar. O bara paslıysa makine karıncalanır, siz üst kattaki prizi değiştirirsiniz, karıncalanma durmaz. Ben önce makinenin durduğu katın barasını ölçeriz. Üst kat temiz, bodrum paslıysa iş bodrumdadır. Bodrumu yazmadan üst kata fatura kesmeyiz. Kesersem görmediğimiz bir işi satmış oluruz. Paslı barayı zımparalayıp «temizlendi» demeyiz. Zımpara boyayı da götürür, uç yine yalıtkan kalır. Ucu keser, çıplak metali baraya oturtur, sonra ölçeriz.

Site yönetiminin ortak barası ile dairenin barası aynı vida değildir. Ortak barayı izinsiz sökmeyeceğiz. Sökeriz sanıp dairenin içindeki kopuk ucu bırakırsam, siz «bina topraklı» diye rahatlarsınız, gövde hâlâ boştadır. İzni yazmadan ortak baraya tornavida sürmeyiz. İzin varsa ölçümü iki yerde yazarız: ortak bara ve sizin priziniz. İkisi bir olmazsa aradaki kolon kopuktur. Kolonu o gün kazmayız. Kazı, yenilemenin işidir, bu aralığın dışındadır. Dışarı çıkacaksa kazmadan söyleriz.

Metal masalı bir dükkânda, tezgâhın gövdesi prize bağlı değilse müşteri çarpılır, sigorta susar. Sigortanın susması toprağın varlığı değildir. Toprak yoksa sigortanın göreceği ısı hiç oluşmaz, kaçak gövdede bekler. O tezgâha toprak ucu getirmeden dükkânı açtırmayız. Getireceğiz uç tek prize sığıyorsa bu sayfadadır. Tezgâh boyunca yeni hat gidecekse hat sayfasına yazarız. İkisini bir cümlede ucuzlatmayız. 700 ile 2.500 TRY bu ayrımı taşısın diye geniş durur. Daraltıp telefonda tek rakam söylemeyiz.

Apartmanda sayaç panosu ile daire panosu arasında toprak kopuksa, dairedeki priz ölçümü temiz çıkar, bodrum kirli kalır. Temiz ölçümü «bina tamam» diye yönetime yazmayız. Yönetime yazacağız cümle, iki baranın aynı olup olmadığıdır. Aynı değilse kolon işidir, o günkü ziyaretin içinde kazı yoktur. Kazı yok diye ölçümü de saklamayız. Saklanan ölçüm, sonraki elektrikçiyi yanlış baraya gönderir. Göndermemek için notu iki satır tutarız. İki satır, 700–2.500 aralığını şişirmez. Şişiren şey, izinsiz ortak barayı söküp yerine kendi köprümü koymaktır. Kendi köprümü su borusuna atmayız. Atarsam plastik boru gününde bütün blok havada kalır. Havada kalan blok, üst katın temiz ölçümüyle avutulmaz. Avutmadan iki barayı ayrı yazarız. Ayrı yazılmazsa sonraki ölçüm yanlış kata gider, metal tezgâh da sigorta suskun diye açık kalır.

Bahçe kazığı ve tesis halkası bu aralığın dışındadır. Dışarıda kalan işi daire barasına yedirmeyiz. Yedirirsem 700–2.500 bir günde bitmiş gibi durur, kazı ise ertesi haftaya kalır. Kalan kazıyı gaz borusuna bağlayarak kapatmayız. Gaz borusu toprak değildir. Su borusu da değildir. İkisi de bir gün plastik olur, blok havada kalır.

Üç lambalı priz kalemi «doğru» yanınca işi kapatmayız. Kalem, nötr ile toprağın prizin vidasında birbirine köprülendiği evde de yeşil yanar. O köprü, nötr kopunca gövdeyi canlı yapar ve 30 mA sebepsiz atar. Neon tornavida da yalan söyler. Uç boşta olsa neon, duvardaki kapasiteden yanar. Ben iki gerilim yazarım, aynı prizde, yük yokken. Faz-nötr 230 iken faz-toprak 0 ise uç havadadır. Prizi değiştirip «topraklandı» demeyiz. Faz-toprak da 230'a yakınsa uç bir yere değiyordur. Bu tek başına bara demek değildir. Nötr-toprak, yüksüzken birkaç voltu geçip onlarca volta çıkıyorsa uç yanlış iletkene oturmuştur ya da bara kopuktur. Yük varken birkaç volt normaldir. Onu kopuk diye yazmayız. Pens, yeşil-sarıya takılır. Sağlam toprakta pens sıfıra yakındır. Pens amper gösteriyorsa nötr bu iletkenden dönüyordur. O teli söküp «kaçak kesildi» demeyiz. Sökersek akım gövdeye çıkar, karıncalanma artar.

Çamaşır makinesi birinci sınıftır. Toprak pimi vardır, gövde o pime bakar. Telefon şarjı ikinci sınıftır, pimi yoktur, plastik gövdeye toprak aramayız. Şarjın üstündeki hafif karıncalanma bu sayfanın işi değildir. Makinenin gövdesi ise bu sayfadır. Pim eğilmişse düzeltip «taktı» demeyiz. Eğilen pim, deliğin yan duvarına değer, uca değmez. Pimi kesen kişiyi bu sayfa zaten yazıyor. Ben kesilen pimin yerine ince bir zil teli lehimlemem. Zil teli 0,5 mm²'dir, gövdenin kaçacağı yer değildir. Yeni fiş, makinenin kendi kordon kesitindedir. Kordon 1 mm² ise fiş de o kadardır, priz hattının 2,5'i fişin içine zorlanmaz. Zorlanan damar, fiş boğazında incelir ve orası ısınır.

Metal küvet ve metal musluk, baraya bağlanır. Bu, su borusunu elektrot yapmak değildir. Elektrot, arıza akımının toprağa gideceği yoldur. Boru o yol olmaz. Bağ, küvet ile musluk ile bara aynı potansiyelde dursun diye konur. Boru plastikse kelepçe takmayız. Plastik kelepçe elde ölçüm tutmaz, kâğıtta tutuyormuş gibi durur. Kelepçe boyalı metalin üstüne de sıkılmaz. Boyayı sıyırırız, çıplak metali oturturuz, sonra küvet ile baranın sürekliliğini yazarız. Süreklilik yoksa küveti «bağlandı» diye kapatmayız. Doğalgaz borusuna kelepçe yok. Gaz borusu ne elektrottur ne bağ noktasıdır. Sıhhi tesisatçı metal musluğu plastikle değiştirdiyse eski kelepçe havada kalır. Havada kalan kelepçeyi «banyo topraklı» diye yazmayız. Yeni metal aksam varsa bağ barada biter, boruda değil.

Priz hattı 2,5 mm² ise toprağı da 2,5 mm²'dir. Aydınlatmadan çalınmış 1,5 mm² yeşil-sarı, çamaşır makinesinin gövdesine yetmez. Yetmiyor diye sigortayı büyütmeyiz. Büyüyen sigorta, ince yeşil-sarıyı soğutmaz, onu eritir. Yeşil-sarı yalnız topraktır. Faza boyanmaz, nötre köprülenmez. Barada her deliğe bir uç girer. Üç yeşil-sarı tek vidanın altında ezilmez. Schneider ya da Siemens bara deliği bir iletken içindir. Eski kolon alüminyumsa yeni bakır aynı deliğe girmez. Alüminyum ezilir, bakır kalır, ek ısınır. Wago 221 baranın yerine geçmez. O parça yalnız bakır içindir ve panoda uç baranın vidasında kalır. 30 mA, ucun yerine geçmez. Uç yoksa röle, el gövdeye değene kadar susar. Uç varsa arıza baraya kaçar, röle eli beklemez. Röle var diye yeşil-sarıyı sökmeyiz. İstanbul dışına çıkılmaz. Gebze bu sayfadan yazılmaz.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.