Zeytinburnu

Kazlıçeşme tarafında zemin katın makinesi, üst katın çaydanlığı ve ütüsü ile aynı fazı paylaşır. Dikiş motoru kalkışta etiket akımının birkaç katını çeker. Etiket silinmişse kalkış, True-RMS pensle motor klemensinden okunur, daire prizinden tahmin edilmez. Konut kolonu bu tepeyi taşımak için çekilmemiştir. Otomat atınca hem daire kararır hem tambur durur. Durma, atölyede siparişin beklediği saattir. İlk bakılacak yer yeni bir priz kapağı değildir. Yol verici kutusunun kapağı açılır, besleme fazı, nötr ve varsa toprak ayrı ayrı yazılır. Motor hâlâ evin 16 amperlik priz linyesine bağlıysa o bağ sökülür. Makine, daire tablosundan ayrı bir kesiciye alınmadan komşu katın buzdolabı da aynı kalkışta düşer. Yeşiltepe ve Gökalp'taki dönüşmüş katlarda da aynı asılma görülür: makine evde kalmış, kolon yenilenmemiştir. Usta ölçümü kâğıda geçirir, amperi büyütüp makineyi eski tele bırakmaz.

Gecekondu katından apartmana çıkan dairede priz, kısa NYA kuyruklarıyla birbirine eklenmiştir. Ek ısınır, vida gevşer, bakelit kömürleşir. Kömürleşmiş uç, motorun fişi orada durduğu sürece her kalkışta yeniden yanar. Hat gerilimsiz bırakılır, buat açılır, kararmış bakır kesilir, kalan uç 500 V Megger ile yoklanır. Bir megaohmun altındaki parça yeni klemensa bağlanmaz. Yalıtım dağılmışsa o linye yamalı sıvanın içine gömülmez; halojensiz kanala alınır. Kanal, deri tozu ve rutubetin buatı doldurduğu atölye duvarında özellikle gerekir. Priz kapağını değiştirip kömürü bırakmak, ertesi siparişte aynı kokuyu geri getirir. Merkezefendi ve Telsiz'de üst kata sonradan alınan oda, çoğu kez bu ek prizin ucuna bağlanmıştır. O oda ayrı linye olmadan tabloda 'priz' diye duran tek kola yüklenir. True-RMS pens, o kolun akşam yükünü motor dururken ve motor kalkarken iki kez yazar.

Yol verici kutusunda üç şey yan yana durur: kontaktör, termik aşırı akım rölesi ve kısa bara. Kontaktör kutupları çukurlaşmış veya yapışmışsa motor ya hiç durmaz ya bir faza düşer. Tek faza kalan üç fazlı küçük tambur uğultu yapar ve sargıyı ısıtır. Termiğin ibresi etiket akımının üstüne kaçırılmışsa bu ısıyı görmez. İbre, silinmemiş etikete göre geri alınır. Etiket yoksa çalışma akımı True-RMS ile ölçülür, ibre o değere yakın ve rölenin aralığında bırakılır, yüksek bir çentiğe kaçırılmaz. Bobin gerilimi tahmin edilmez, klemensinden okunur. Yanmış gövde, Schneider veya Siemens DIN ray kontaktör ve eşlenen termik ile değiştirilir. Ayar, kutu kapağının içine yazılır. Sargı ile gövde arası 500 V Megger'de çökmüşse bu sargı işidir; besleme yine güvenli hale getirilir, kontaktör arızası ise 'motorcu gelsin' diye açık bırakılmaz. Atölye, elektriksel bir duruş için ikinci bir randevu beklemez. Makine o gün çalışacaksa devre o gün kapanır.

Motor beslemesi, yanık priz linyesinden ayrıldıktan sonra daire tablosundan NYY ile çekilir. Hat, priz NYA'sının içinden geçirilmez. Tabloya kendi kesicisi ve yalıtım sağlamsa 30 mA Tip A kaçak akım rölesi konur. Röle, tozlu tamburun gövde kaçağını insanların eline bırakmamak içindir. Atölyenin sipariş bilgisayarı ve barkod okuyucusu bu güç kanalına bağlanmaz. Cat6 ayrı halojensiz kanalda gider, uçlar test cihazında eşleşmeden teslim edilmez. 2026 cetveli yalnız işçiliktir, malzeme ayrıca yazılır. Arıza okuması 750-1.500 TL, otomat veya kaçak akım rölesi 1.250-3.200 TL, priz 650-2.800 TL, sonradan takılan klima hattı 2.400-5.500 TL, pano 6.500-16.000 TL bandındadır. Kontaktör ve kablo bu bandın dışındadır. Bağlayıcı tutar, kesit ve akım ölçüldükten sonra, işe girilmeden yazılır. Keşif, onarım kabul edilirse işçilikten düşülür. İşçilik bir yıl garantilidir. Garanti, tamburun bıçak veya kayış işini kapsamaz.

Dönüşmüş katta salon prizi, mutfak ve geride kalmış makine fişi aynı nötr vidasında birleşir. Akşam hem daire hem tambur yüklenince vida ısınır, temas direnci artar, lamba bir parlar bir söner. Kullanıcı prizi suçlar. Ölçü daire girişinde yazılır: faz-nötr, faz-toprak, nötr-toprak. Faz-nötr 180 voltun üstüne çıkmışsa fişler çekilir, buzdolabı ve dikiş kartı bu gerilimde bırakılmaz. Amper etiketi yükseltilmez. Kesit 1,5 mm² ise kesici 16 amperde tutulur. 2,5 mm² priz kolu, motor kalkışını taşısın diye genişletilmez. Motor ayrı NYY hatta kalır. Kolon bina malıdır. Hangi katın hangi fazı, motor dururken ve kalkarken kaç amper çektiği yöneticiye yazılı bırakılır. Çırpıcı ve Beştelsiz'de bitişik daire ertesi akşam aynı parlamayı yaşamaması için kâğıtta komşu kolon da anılır. Sıva, kömür temizlensin diye yeniden kırılmaz. Kanal yüzeye alınır, tarihi ya da yamalı yüzeyi kesmez.

Kolon vidası daire sahibiyle sınırlı değildir. Gevşek nötr, alt kattaki atölye ile üst kattaki evi birlikte oynatır. Vida, yöneticiyle seçilir ve sıkılır. Sayaç kapağının altındaki mühür bu işin bahanesi olmaz. Mührü açıp 'oradan da sıkalım' denmez. Bitişik binalar da karanlık ve sayaç gövdesi soğuksa kayıt dağıtım şirketinedir. Yalnız bu yol verici susmuş, daire prizleri duruyorsa arıza sayaç sonrasındadır ve burada kalır. Sümer ve Seyitnizam'da aynı kolonun bir dairesi aydınlık, atölye fazı ölü ise kopuk kutup tabloda aranır, mandalı yukarıda diye sağlam sayılmaz. Çıkış vermeyen kutup değiştirilir, kesit yetmiyorsa iletken değişir, amper etiketi iletkene uydurulmaz. Tarife farkı, dükkândan çıkılmadan telefonda söylenir. Zeytinburnu saati randevudur. Yanık koku, ark ve çarpma o günün başına yazılır. Köprü ve sahil için süre biçilmez.

Dönüşmüş dairede koruma iletkeni çoğu kez hiç çekilmemiştir. Tambur gövdesi veya çamaşır makinesi, kalorifer borusuna kelepçelenmişse bu toprak sayılmaz. Boru, kaçak için yol değildir. Çarpma varsa fiş çekilir. Koruma iletkeni, yenilenen hatla birlikte halojensiz kanalın içinde çekilir ve tablodaki toprak barasına iner. Barası olmayan eski tabla, alev yürütmeyen modüler gövdeye alınırken Schneider veya Siemens DIN kesicilerle kurulur. 30 mA Tip A kaçak akım rölesi, yalıtımı sağlam linye üzerine konur. Motor kalkınca röle atıyor diye köprü yapılmaz. Köprü, tozlu gövdeyi elde bırakır. Hatlar 500 V Megger ile ayrılır. Kaçak tambur klemens kutusunun neminden de, mutfak prizinin kömüründen de gelebilir. İkisi aynı röleye yığılmaz. Bir megaohmun altındaki parça gerilim görmez. Röle, sağlam hat kanıtlandıktan sonra yerine döner. Nuripaşa'daki yamalı katlarda buat kapağı eksikse nem bu ayrımı daha da bozar. Kapak takılır, açık ek bırakılmaz.

Teslim kâğıdında dört satır bulunur: termik ayarı, motor hattının kesiti, Megger sonucu ve hangi prizin makineden ayrıldığı. Bu kâğıt, ertesi gün başka birinin aynı kolu yeniden birleştirmemesi içindir. Mühür çizgisi kâğıdın altında ayrı durur. Sayaç tarafı ılık veya mühür teli kopuksa fotoğraf notu BEDAŞ içindir, panoya tornavida sayaç kapağından girmez. Sayaç sonrası gevşek bara, bizim sıktığımız yerdir. Bara vidası sıcaksa atölye yükü ile daire yükü aynı noktada birleşmiş demektir. Ayrılmadan vida sıkmak ısıyı yalnızca erteler. Zeytinburnu randevusunda yanık koku, ark sesi ve çarpma, bekleyen işin önüne alınır. Sahil ve köprü bir varış dakikası olarak yazılmaz. İşçilik garantisi bir yıldır ve ölçülen devreyi kapsar. Malzeme, kontaktör, NYY ve kanal bedeli işçilik bandının üstüne eklenir. Bağlayıcı rakam ölçümden sonra konuşulur, kapıda uydurulmaz.