Ofis ve Mağaza Elektrik Tadilatı: Yük Hesabı ve Etaplı Kurulum

Tadilatın ilk adımı kablo seçmek değil, sayaç öncesinde ne kadar güç olduğunu bilmektir. Mevcut abonelik gücü sözleşmede yazılıdır ve ana kesicinin amper değeri bunu doğrular; tek fazlı 32 amperlik bir abonelik yaklaşık 7 kilovat, üç fazlı 3x40 amper yaklaşık 27 kilovat taşır. Yeni kurulumun toplam talebi bu rakamla karşılaştırılır. Üç klima, bir ankastre mutfak, kahve makinesi ve on beş çalışma istasyonu olan bir ofis tek fazlı bir abonelikle çalışmaz; bunu tadilat bittikten sonra öğrenmek, bütün panoyu yeniden yapmak demektir.

Talep hesabı cihazların etiket güçlerini toplamakla bitmez, çünkü hepsi aynı anda tam yükte çalışmaz. Gerçekçi hesap her yük grubuna bir eşzamanlılık katsayısı uygular: aydınlatma neredeyse tamamı birlikte yanar, klimalar yazın yüzde seksen, ofis prizleri yüzde kırk civarında yüklenir. Buna karşılık mutfak ve ısıtıcı grubu tam yük kabul edilir çünkü termostatlı cihazlar çekerken tam çeker. Bu katsayılarla çıkan rakam, abonelik artışı gerekip gerekmediğini söyler ve dağıtım şirketine başvuru süresi tadilat takvimine eklenir.

Üç fazlı bir iş yerinde yük hesabının ikinci yarısı faz dengesidir. Tüm aydınlatmayı bir faza, tüm prizleri bir diğerine koymak yaygın bir hatadır: akşam saatlerinde bir faz doksan amper çekerken diğeri yirmide kalır. Dengesizlik nötr iletkeninden akım geçirir, nötrü ısıtır ve az yüklü fazda gerilimi yükseltir. Doğru uygulamada her yük grubu üç faza bölünür ve kurulum bitiminde her fazın akımı pensampermetreyle ölçülerek dengelenir; ölçüm değerleri teslim formuna yazılır.

İş yeri panosunda linye sayısı dairede olduğundan belirgin biçimde fazladır ve bu bir masraf değil bir işletme kararıdır. Her linye bir arızada kapanacak alanı belirler: bütün mağaza aydınlatması tek otomatta ise bir armatür kısa devre yaptığında mağaza tamamen kararır. Aydınlatma en az iki, tercihen vitrin, satış alanı ve depo olarak üç linyeye bölünür; priz grupları oda ya da bölüm bazında ayrılır. Böylece arıza anında işin tamamı değil bir bölümü durur.

Pano içinde etiketleme yapılan işin yarısıdır ve en çok atlanan yarısıdır. Her otomatın altına hangi alanı beslediği kalıcı etiketle yazılır; kapak içine linye şeması yapıştırılır. Bunun sebebi düzen sevgisi değil hız: gece yarısı bir arızada panoyu açan kişi, hangi otomatın hangi bölümü kestiğini okuyabildiğinde sorunu dakikalarda daraltır. Etiketsiz bir panoda aynı iş, otomatları tek tek deneyerek işletmeyi defalarca karartmak anlamına gelir.

Kaçak akım koruması iş yerinde bir tek röleye yüklenmez. Tüm linyeleri tek 30 mA rölenin arkasına koymak, bir buzdolabının normal kaçağının bütün iş yerini indirmesine yol açar. Doğru düzen linyeleri gruplara ayırıp her gruba kendi rölesini vermektir; soğutma ve sunucu gibi durmaması gereken yükler ayrı rölede, hatta mümkünse 300 mA seçici bir ana rölenin arkasında kendi 30 mA korumasıyla bulunur. Böylece bir kaçak hem güvenli biçimde kesilir hem iş yerinin tamamını durdurmaz.

Kasa, POS cihazı, sunucu ve ağ dolabı için ayrı bir temiz hat çekilir ve bu hat kesinlikle temizlik prizleriyle paylaşılmaz. Sebebi somut: bir elektrikli süpürge veya ısıtıcı aynı linyede çalıştığında yarattığı gerilim çökmesi kasanın yeniden başlamasına ve açık bir satışın kaybolmasına yol açar. Temiz hat panoda kendi otomatına alınır, prizleri farklı renkte seçilir ya da kalıcı etiketle işaretlenir ki temizlik personeli yanlış prizi kullanmasın.

Bu hattın arkasına kesintisiz güç kaynağı konur ve UPS gücü ölçümle seçilir, tahminle değil. Kasa, sunucu, ağ anahtarı ve modemin gerçek çekişi pensampermetreyle okunur; UPS bu değerin en az bir buçuk katı seçilir ki akü ömrü boyunca yeterli kalsın. Yazıcı ve ısıtıcı gibi yüksek anlık çekişli cihazlar UPS'e bağlanmaz; bunlar aküyü dakikalar içinde tüketir ve UPS'in varlık sebebini ortadan kaldırır.

Mağaza aydınlatması tek bir aydınlık seviyesi değil, en az üç katmandır. Genel aydınlatma zemini yürünebilir kılar, vurgu aydınlatması ürünü öne çıkarır, vitrin aydınlatması dışarıdan içeri bakan kişiye satar. Bu üç katman farklı linyelerde ve farklı kumandalarda olur; vitrinin kapanış sonrası da yanabilmesi, genel aydınlatmanın kapanabilmesi gerekir. Hepsini tek anahtara bağlamak, akşam vitrini karartmak ya da bütün mağazayı sabaha kadar yanık bırakmak arasında seçim yapmaya zorlar.

Vurgu aydınlatmasında ray sistemi tercih edilir, çünkü mağaza düzeni değişir ve değişmeyen tek şey bu değişimdir. Raya takılan spotlar sonradan kaydırılabilir, eklenebilir, açısı değiştirilebilir; sabit gömme spot ise her reyon değişiminde asma tavan kesmek anlamına gelir. Ray hattının gücü baştan bugünkü ihtiyacın değil ileride eklenebilecek armatürlerin toplamına göre boyutlandırılır; sonradan ray hattının kesitini artırmak tavanı yeniden açmaktır.

Acil durum ve yönlendirme aydınlatması iş yerinde isteğe bağlı bir kalem değildir. Kaçış yolu üzerindeki ve çıkış kapısı üstündeki armatürler kendi akülü ünitelerine sahip olur ve şebeke kesildiğinde en az bir saat yanmaya devam eder. Bu armatürlerin beslemesi genel aydınlatma linyesinden alınır, çünkü akülü ünitenin şarj devresi o linyenin varlığını algılayarak çalışır; ayrı bir linyeden beslemek, genel aydınlatma kesildiğinde armatürün bunu fark etmemesine yol açar. Akülerin gerçekten çalıştığı yılda bir kez test düğmesiyle değil, süre tutularak kontrol edilir; yıllarca test edilmemiş bir acil armatür kesinti anında yirmi saniye yanar ve söner.

Etaplama keşifte yazılır, sahada doğaçlama yapılmaz. Panonun yenilenmesi gibi enerjinin tamamen kesilmesini gerektiren işler tek bir gece penceresine toplanır ve o gece için hazırlık önceden tamamlanır: yeni pano kasası monte edilmiş, kablolar çekilmiş ve etiketlenmiş olur, böylece kesinti süresi yalnızca aktarma süresine iner. Kablo çekimi, buat açma ve armatür montajı gibi parçalı işler mesai sonrasına bölünür ve her sabah iş yeri çalışır durumda teslim edilir.

Alışveriş merkezi ve iş merkezi içindeki birimlerde yönetimin çalışma saatleri kuralı işin takvimini belirler ve bu kural keşiften önce öğrenilir. Birçok AVM gürültülü işe yalnızca kapanış sonrası izin verir ve tavan üstünde çalışma için yangın algılama sisteminin ilgili bölgesinin geçici olarak devre dışı alınmasını şart koşar. Bu izinlerin alınma süresi takvime yazılır; alınmadan sahaya çıkmak, ekibi kapıdan geri çeviren bir masraftır.

Teslimde iş yerine bırakılan belge, yapılan işin kendisi kadar değerlidir: pano linye şeması, her fazın ölçülen akımı, kaçak akım rölelerinin açma süreleri, izolasyon direnci değerleri ve kullanılan şalt malzemesinin marka ve modeli. Bir iş yeri el değiştirdiğinde veya sigorta ekspertizi geldiğinde istenen tam olarak bu dosyadır. Yenilenmesi önerilip yenilenmeyen hatlar da aynı belgede açıkça yazılır, çünkü bir yıl sonra o hattan çıkacak arıza kimin kararıydı sorusunun cevabı burada durur.

Fiyatı telefonda kilitlemeyiz. Söylediğimiz aralık, benzer işlerden çıkardığımız bir tahmindir. Bağlayıcı rakam, arızayı görüp ölçtükten sonra, tornavidayı sürmeden önce yazılır. Ek iş çıkarsa onayınız olmadan başlamayız. Ödeme iş bitince, faturalı, Türk lirası ile alınır. Gece ve resmi tatil ayrı tarifedir; bu fark yola çıkmadan söylenir. Onaylı usta ağıyla çalışıyoruz. Varış aralığını ilçeye göre çağrıda net söyleriz ve usta yola çıktığında canlı konum paylaşılır.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.