Gaz Dedektörü ve Yangın Alarm Sistemi Kurulumu ve Testi

Montaj yüksekliği bu işin en sık yapılan hatasıdır ve fizikten gelir. Doğalgazın ana bileşeni metandır ve havadan hafiftir; kaçak olduğunda tavana doğru çıkar, bu yüzden doğalgaz dedektörü tavandan otuz santim aşağıda, gaz kaynağına yatay en fazla dört metre mesafede konur. LPG yani tüp gaz ise havadan ağırdır; zemine çöker ve birikir, bu yüzden LPG dedektörü zeminden otuz santim yukarıda monte edilir. Doğalgaz dedektörünü yere yakın koymak, kaçağın asla ulaşmayacağı bir yere koymak demektir.

Karbonmonoksit tamamen farklı bir risk ve farklı bir dedektör gerektirir. CO yanıcı değil zehirlidir ve yoğunluğu havaya çok yakın olduğu için oda havasına karışır; bu yüzden CO dedektörü solunum seviyesinde, yaklaşık bir buçuk metre yükseklikte konur. CO kaynağı gaz kaçağı değil eksik yanmadır: bacası tıkalı bir kombi, havalandırması yetersiz bir şofben veya kapalı alanda çalışan bir jeneratör. Doğalgaz dedektörü CO'yu görmez ve CO dedektörü gaz kaçağını görmez; ikisi birbirinin yerine geçmez.

Dedektörün konumunda ikinci bir kural vardır: hava akımı. Pencerenin, kapının, aspiratörün veya klima üfleme ağzının hemen önüne konan bir dedektör, kaçan gazın kendisine ulaşmadan süpürülmesi yüzünden geç alarm verir. Aynı şekilde ocağın tam üstüne konan bir dedektör pişirme buharından sürekli yanlış alarm üretir ve bir süre sonra sahibi tarafından kapatılır; kapatılmış bir dedektör artık bir dedektör değildir. Doğru nokta kaynağa yakın ama akımın ve buharın doğrudan geçmediği yerdir.

Bir dedektörün yalnızca bağırması çoğu durumda yetmez; evde kimse yoksa alarm boşluğa çalar. Bu yüzden gaz hattına selenoid vana konur ve dedektör alarm verdiğinde vana gaz girişini keser. Vana gaz sayacından sonra, binaya giriş hattı üzerine, erişilebilir ve havalandırılmış bir noktaya monte edilir. Bağlantıda kritik olan vananın tipi: normalde kapalı tip seçilir, böylece elektrik kesildiğinde vana kapalı konuma geçer ve kimsenin olmadığı bir evde elektrik kesintisi gaz akışına izin vermez.

Vananın beslemesi ve dedektörün beslemesi aynı linyedendir ve bu linye kesinlikle ayrı bir otomata alınır. Dedektörü bir priz grubuna bağlamak yaygın ama tehlikeli bir kısayoldur: o grupta bir arıza olup otomat indiğinde dedektör de sessizce ölür ve kimse fark etmez. Ayrı linye panoda açıkça etiketlenir ve bu otomat normal bakımda indirilmez. Linye kaçak akım korumasının arkasına alınır ama kendi 30 mA rölesiyle, başka yüklerle paylaşılmadan.

Kurulum sonunda vana gerçekten test edilir ve bu testin nasıl yapıldığı önemlidir. Dedektörün test düğmesine basmak yalnızca sireni çalıştırır; vananın kapandığını kanıtlamaz. Doğru test, dedektöre kalibrasyonlu test gazı uygulayıp vananın kapandığını, ocakta alevin söndüğünü ve alarm rölesinin çektiğini birlikte görmektir. Test tarihi ve sonucu servis formuna yazılır ve bir sonraki test için takvime not düşülür.

Konvansiyonel sistem dedektörleri bölgelere bağlar; panel size hangi bölgede alarm olduğunu söyler, hangi dedektörde olduğunu söylemez. Küçük bir iş yerinde veya tek katlı bir atölyede bu yeterlidir ve maliyeti belirgin biçimde düşüktür. Bölge sayısı burada kritik karar: her kat ve her ayrı yangın kompartmanı kendi bölgesini alır, çünkü bir bölgeye otuz dedektör bağlanan sistemde alarm anında personel otuz noktayı tek tek dolaşır ve bu dakikalar yangında belirleyicidir.

Adresli sistemde her dedektörün bir numarası vardır ve panel alarm anında doğrudan o numarayı ve yerini yazar. Çok katlı binalarda, otellerde, okullarda ve fabrikalarda bu artık standarttır; maliyet farkı kurulumda belirgin ama işletmede geri döner, çünkü kirlenen bir dedektör panelde arıza olarak görünür ve periyodik bakım tek tek kontrol yerine panelden okunur. Adresli sistemde ayrıca kaçış yolu kapılarını açma, asansörü zemine indirme ve havalandırmayı durdurma gibi entegrasyonlar mümkün olur.

Duman dedektörü yangını en erken yakalar ve koridor, ofis, otel odası ve kaçış yolu gibi temiz havalı alanların standart seçimidir. Ancak toz, buhar, egzoz veya aerosol bulunan yerlerde sürekli yanlış alarm verir. Mutfakta, kazan dairesinde, boyahanede, otoparkta ve tozlu bir imalat alanında duman dedektörü kullanmak, sistemin güvenilirliğini kaybetmesine ve bir süre sonra bölgenin personel tarafından devre dışı bırakılmasına yol açar; iptal edilmiş bir bölge korumasız bir bölgedir.

Bu alanlarda ısı dedektörü kullanılır. Isı dedektörü dumanı değil sıcaklığı ölçer; sabit sıcaklık tipi belirlenen eşiği geçince, sıcaklık artış hızı tipi ise sıcaklık ani yükseldiğinde alarm verir. Mutfak ve kazan dairesi gibi normalde de sıcak olan yerlerde artış hızı tipi daha isabetlidir, çünkü ortamın baz sıcaklığı yüksek olsa bile anormal bir yükselişi yakalar. Dedektörler tavan yüksekliğine göre seçilir: yüksek tavanlı bir depoda sıcak hava tavana ulaşana kadar seyreldiği için standart dedektör gecikir ve aspirasyonlu sistem gerekir.

Gaz sensörleri sonsuza kadar çalışmaz ve bu en çok şaşırtan noktadır. Elektrokimyasal ve yarı iletken sensörler kullanıldıkça değil zaman geçtikçe yorulur; üreticiler genellikle beş yıl, bazı modellerde üç yıl ömür verir. Süre dolduğunda dedektör hâlâ yeşil ışık yakar ama eşik gazı artık algılamaz. Bu yüzden montaj tarihi dedektörün üzerine ve servis formuna yazılır; süresi geçmiş bir dedektör onarılmaz, değiştirilir.

Yangın alarm sisteminde periyodik test bir yasal yükümlülük olduğu kadar pratik bir zorunluluktur. Duman dedektörleri test aerosoluyla, ısı dedektörleri ısı kaynağıyla, butonlar elle, sirenler ses seviyesi ölçülerek kontrol edilir. Panelin akü yedeği yük altında test edilir, çünkü şebeke kesildiğinde sistemin kaç saat ayakta kalacağı yalnızca bu testle bilinir. Kontrol edilen her nokta, tarih ve sonucuyla bir bakım defterine işlenir; bir yangın sonrası ilk sorulan belge budur.

Kirlenen dedektör, arızalı dedektörden daha sık görülür. Mutfağa yakın bir duman dedektörünün odasında yağ buharı birikir, tozlu bir depoda sensör odası toz tutar; her iki durumda dedektör ya yanlış alarm verir ya hiç vermez. Bakımda dedektörler sökülüp temizlenir veya kirlilik ilerlemişse değiştirilir; basınçlı hava ile içini üflemek yaygın bir hatadır çünkü tozu sensör yüzeyine daha derin sürer. Temizlenen ve değiştirilen dedektörlerin adresleri bakım defterine yazılır.

Fiyatı telefonda kilitlemeyiz. Söylediğimiz aralık, benzer işlerden çıkardığımız bir tahmindir. Bağlayıcı rakam, arızayı görüp ölçtükten sonra, tornavidayı sürmeden önce yazılır. Ek iş çıkarsa onayınız olmadan başlamayız. Ödeme iş bitince, faturalı, Türk lirası ile alınır. Gece ve resmi tatil ayrı tarifedir; bu fark yola çıkmadan söylenir. Onaylı usta ağıyla çalışıyoruz. Varış aralığını ilçeye göre çağrıda net söyleriz ve usta yola çıktığında canlı konum paylaşılır.

Dedektör rölesi çoğu gövdede kuru kontaktır. Kontak, vananın bobinini kendi içinden beslemez. Bobin gerilimi vananın etiketindedir: 230 volt alternatif ya da 24 volt doğru. 24 voltluk bobine 230 vermek bobini yakar. 230 voltluk bobini dedektörün içindeki küçük beslemeye bağlamak bobini hiç çekmez. Test düğmesi öter, vana açık kalır. Bobin, ayrı otomatın hattından ve kontağın üzerinden beslenir. Konvansiyonel bölgede hat sonu direnci son dedektördedir, panonun içinde değildir. Kablo sökülünce bölge hâlâ normal görünüyorsa direnç panodadır ve kopuk kablo görünmez. Panelin 24 volt siren çıkışına 230 volt zil takılmaz. Katalitik sensörün yanına taze silikon sıkılmaz. Silikon sensörü kör eder. Yeşil ışık yanmaya devam eder, gaz görünmez.

Elle basılan buton, kilitli bir odanın içinde değil, kaçış kapısının yanında durur. Kapı kilitliyken butona ulaşılamayan bir sistem, alarmı personele bırakır. Konut sireni, yatak odasının kapısı kapalıyken duyulacak yerdedir. Panonun kapağının önünde ölçülen ses, yatak odasının sesi değildir. Hizmet İstanbul dışına çıkmaz. Gebze bu sayfadan yazılmaz.

Aşağıdaki aralık yayımlanmış 2026 listesidir. Tahmindir. Net tutar ölçümden sonra yerinde yazılır, iş ondan sonra başlar.

Hizmet İstanbul'un 39 ilçesindeki mahalleler içindir. Türkiye geneli değildir. Keşif sonunda yazılı ve bağlayıcı fiyat onayı verilir.