Bağlarbaşı Mahallesi, Maltepe

Maltepe Bağlarbaşı'nda son yıllarda hızlı ve düşük bütçeli tadilat gören daire sayısı yüksektir; bu dairelerde bakır görünümlü fakat içi alüminyum olan CCA kablo sıkça kullanılmıştır. Bu iletkenin akım taşıma kapasitesi aynı kesitteki saf bakırın yaklaşık yüzde altmışıdır ve klemenste zamanla soğuk akar, gevşer, ısınır. Salon prizlerinin ısınması ve kapakların deforme olması tadilattan altı ay sonra ortaya çıkan tipik belirtidir.

Tespit için kablo ucu kesilip kesit mikrometreyle ölçülür ve iletken rengi kesit yüzeyinde kontrol edilir; CCA kabloda bakır kaplamanın altında gri alüminyum görünür ve etiketinde 2,5 mm² yazan iletken genellikle 1,8 mm² civarında çıkar. CCA bulunan linyeler yamanmaz, panodan uca kadar HES, Öznur veya Prysmian gibi TSE belgeli saf bakır kabloyla yenilenir. İş sonunda kullanılan makaranın etiketi ve parti numarası müşteriye fotoğrafla belgelenir, böylece malzeme kalitesi kanıtlanır.

Bağlarbaşı'de priz kapağının deforme olması, kasa içinden cızırtı duyulması veya keskin plastik kokusu yayılması klemensin erimeye başladığının kesin işaretidir ve o priz derhal kullanım dışı bırakılmalıdır. Sebep neredeyse her zaman gevşek bir vida bağlantısıdır: temas direnci üzerinden geçen akım bakır yüzeyi karbonlaştırır, direnç daha da artar ve klemens 200 dereceyi aşarak kablo yalıtımını eritir. FLIR termal kamerayla yapılan tarama bu noktayı duvar açılmadan bulur.

Onarımda kararmış iletken uçları temiz bakıra kadar kesilir, kasa yenilenir ve ekler burgu veya bantla değil Wago 221 yaylı klemensle kapatılır. Mutfak tezgahı gibi yoğun noktalarda panodan eksiz 3x2,5 mm² TSE belgeli saf bakır kablo çekilir ve her büyük cihaz kendi otomatına alınır. Tüm vida bağlantıları 2,5 ile 3,5 Nm arasında kalibreli tornavidayla sıkılır; elle sıkma görünmeyen bir gevşeklik bırakır ve arıza aynı noktadan tekrarlar.

Bağlarbaşı'nin eski yapı stoğunda hol dolabında halen porselen buşonlu tablo durur. Bu tablolarda kaçak akım koruma rölesi hiç bulunmadığı için elektrik çarpmasına karşı sıfır koruma vardır; buşon aşırı yükte eriyip yuvasına kaynar, kısa devrede açma yapmaz ve tablo gövdesi zamanla kömürleşir. Prizlerde toprak hattı da genellikle yoktur ve nötr ucu toprak klemensine köprülenmiştir.

Tablo tamamen sökülerek alev iletmez modüler DIN raylı pano monte edilir: her odaya bağımsız C tipi otomat, mutfak ve banyoya müstakil linye, girişe 30 mA Tip A kaçak akım rölesi ve Tip 2 aşırı gerilim parafudru. Daire tali panosunda en az 6kA, bina girişinde 10kA kesme kapasiteli malzeme kullanılır. Bağlarbaşı adreslerinde toprak hattı yoksa som bakır topraklama çubuğu çakılır, direnç dijital toprak Megger'iyle ölçülür ve prizlerdeki köprüler tek tek sökülür.