Evliya Çelebi Mahallesi, Tuzla

Evliya Çelebi, Tuzla'da toplu konut bloklarının yoğunlaştığı bir mahalledir ve burada tesisat daire içinden değil blok girişindeki dağıtım panosundan başlar. Tek blokta kırk daireye kadar besleme taşıyan bu panolarda yük zamanla arttığı için bara klemensleri akşam saatlerinde ısınır ve karbonlaşır. Bir dairede yaşanan gerilim oynaması çoğu zaman o dairenin değil blok panosundaki gevşek bir nötr bağlantısının sonucudur.

Teşhiste blok panosu açılır, yük akımları True-RMS pensampermetreyle faz faz okunur ve nötr ile toprak arasındaki gerilim ölçülür; birkaç voltun üzerindeki değer gevşek veya oksitlenmiş nötrü işaret eder. Karbonlaşmış klemensler yanmaz porselen bloklarla yenilenir, bağlantılar 3 Nm torkla sıkılır ve bara yüzeyleri dielektrik temizleyiciyle açılır. Pano yük altında FLIR termal kamerayla taranarak gizli ısınma odakları bulunur ve bina yönetimine ölçüm raporu bırakılır.

Evliya Çelebi'nin eski yapı stoğunda hol dolabında halen porselen buşonlu tablo durur. Bu tablolarda kaçak akım koruma rölesi hiç bulunmadığı için elektrik çarpmasına karşı sıfır koruma vardır; buşon aşırı yükte eriyip yuvasına kaynar, kısa devrede açma yapmaz ve tablo gövdesi zamanla kömürleşir. Prizlerde toprak hattı da genellikle yoktur ve nötr ucu toprak klemensine köprülenmiştir.

Tablo tamamen sökülerek alev iletmez modüler DIN raylı pano monte edilir: her odaya bağımsız C tipi otomat, mutfak ve banyoya müstakil linye, girişe 30 mA Tip A kaçak akım rölesi ve Tip 2 aşırı gerilim parafudru. Daire tali panosunda en az 6kA, bina girişinde 10kA kesme kapasiteli malzeme kullanılır. Evliya Çelebi adreslerinde toprak hattı yoksa som bakır topraklama çubuğu çakılır, direnç dijital toprak Megger'iyle ölçülür ve prizlerdeki köprüler tek tek sökülür.

Evliya Çelebi'de banyolara sonradan takılan yedi ile dokuz kilovat arasındaki ani su ısıtıcıları mevcut 1,5 veya 2,5 mm² ince hatta bağlanır. Duş sırasında bu hat aşırı ısınır, tavan buatındaki klemens erir ve kaçak akım rölesi atar. Havalandırmasız iç banyolarda duş buharı yıllar içinde buatta yoğuşma bırakır; klemens nem alır, kaçak akım giderek artar ve röle her duş sonrası açmaya başlar.

Doğru kurulum panodan banyoya eksiz 3x4 mm² yanmaz kablo, C32 otomat ve kendi 30 mA Tip A kaçak akım rölesidir; açma süresi test cihazıyla doğrulanır. Isıtıcının gövde topraklaması mutlaka ölçülür, toprak hattı yoksa cihaz enerjilendirilmez çünkü ıslak zeminde gövdeye binen gerilim ölümcüldür. Buat kurutulup dielektrik silikon jelle kapsüllenir, banyoya IP44 nem geçirmez armatür ve gecikmeli zaman röleli aspiratör takılarak yoğuşmanın kökü kurutulur.