Caddebostan Mahallesi, Kadıköy

Caddebostan'daki lüks dairelerde salon, yatak odaları ve çalışma odası için genellikle 3 veya 4 iç üniteli multi-split klima sistemleri kullanılır. Bu sistemlerin toplam soğutma gücü 24.000 BTU ile 48.000 BTU arasına ulaşabilir. Sorun, tadilat sırasında klimacıların bu dış üniteyi panodaki mevcut 2,5 milimetrekarelik sıradan bir priz linyasına bağlamasıyla başlar. İnverter kompresörler kalkışta şebekeden ani akım çeker, sıcak yaz günlerinde ise sürekli 18 ile 25 amper arasında yük altında çalışır. 2,5 milimetrekare NYM kablo 16 amperlik bir C tipi sigortayla korunmalıdır; bu hatta 25 amper yüklendiğinde kablo kanalının içinde ısınma başlar, sigortanın bimetal termik mekanizması dakikalar içinde tetiklenir ve klimayla birlikte dairenin salon aydınlatması da söner. Yapılması gereken sigortayı körlemesine 32 ampere yükseltmek değildir; panodan klima dış ünitesine kadar en az 4 milimetrekare veya 6 milimetrekare kesitinde bağımsız NYY/NYM hat çekmek ve panoda Schneider Acti9 veya Siemens 5SL serisi C eğrisi 25A otomat koymaktır. Klima bağımsız hat işçiliği 1.800 ile 3.500 TRY arasındadır.

Caddebostan'da büyük metrekareli dairelerin çoğunda 3 fazlı (trifaze) elektrik beslemesi bulunur. Üç faza sahip olmak dairenin aşırı yükten muaf olduğu anlamına gelmez. Sıkça karşılaştığımız hata, klimaların, mutfaktaki fırın ve indüksiyon ocak grubunun ve çamaşır-kurutma kulesinin tamamının panoda aynı faza (örneğin L1 fazına) bağlanmış olmasıdır. Diğer iki faz (L2 ve L3) boşta 2-3 amper çekerken, L1 fazı akşam saatlerinde 35 amperi aşar ve sayaç altındaki ana kompakt şalter veya panodaki ana kesici atar. Daire sahibi 'elektrik tamamen kesildi' zanneder. Geldiğimde panoyu açar, fazların akımlarını ayrı ayrı pens ampermetreyle ölçeriz. Fazlar arası yük dengesini sağlamak için yüksek güçlü cihaz linyelerini klemens barasında L1, L2 ve L3 üzerine eşit dağıtırız. Faz dengeleme ve pano içi bara düzenleme işçiliği 1.500 ile 3.200 TRY arasındadır.

Klima kompresörlerinin aralıksız çalıştığı sıcak günlerde panodaki ana şalter klemensleri ve sigorta tarakları aşırı akımdan ısınır. Gözle bakıldığında sağlam görünen bir sigorta vidası, gevşek sıkılmışsa temas noktasında 85 derecenin üzerine çıkan sıcaklık üretir. Bu sıcaklık sigorta gövdesini eritmeden önce termik mekanizmasını erken açmaya zorlar. Arıza tespitinde mutlaka kalibre edilmiş FLIR termal kamera kullanırız. Termal görüntüde sarı ve kırmızı parlayan gevşek noktaları belirler, klemens vidalarını üreticinin belirlediği 2,5 Nm tork değerinde torklu tornavidayla sıkarız. Aşırı ısınmadan deforme olmuş faz barasını ve klemensleri yanmaz modüler parçalarla yenileriz. Termal analiz ve pano klemens sıkma işçiliği 1.200 ile 2.400 TRY arasındadır.

Caddebostan dairelerinde yüksek tavanlı salonlara takılan bronz, kristal veya masif pirinç tasarım avizelerin ağırlığı 15 kilogram ile 45 kilogram arasında değişir. Bu avizeleri tavandaki sıradan bir plastik dübel veya alçıpan vidası taşıyamaz. Yanlış montajda avize zamanla esner, kablo tavan buatından gerilir ve faz ile nötr iletkenleri buat içinde birbirine sürterek ark (kıvılcım) oluşturur. Avize arızasına gittiğimde ilk iş enerjiyi kesmek ve tavan taşıyıcısını yoklamaktır. Alçıpan asma tavan varsa doğrudan ana beton tavana ulaşan çelik çekme dübel ve M8/M10 vidalı askı mili çakarız. Kablo bağlantılarını bantla değil, ısıya dayanıklı Wago klemenslerle yapıp tavan rozansının içine gizleriz. Ağır avize askı ve elektrik bağlantı işçiliği 1.200 ile 2.200 TRY arasındadır.

Salon ve yemek odası aydınlatmalarında kullanılan kısıcı (dimmer) anahtarlar eski tip akkor flamanlı ampullere göre tasarlanmışsa, modern LED avizeler takıldığında dimmer mekanizmasından trafo vızıltısı gelir ve ışık düşük kademelerde göz kırpar gibi titrer. Titreme bir kısa devre değildir ancak dimmer ünitesinin içindeki triyak devresinin aşırı ısındığını gösterir. Ben dimmer ile LED sürücüsünün (driver) faz kesme (leading/trailing edge) uyumunu kontrol ederiz. Uyumsuz analog dimmeri çıkarıp LED uyumlu elektronik dimmer anahtar takar, avizenin klemens kutusundaki sürücü gerilimini multimetreyle ölçeriz. Tek dimmer değişimi ve uyum ayarı işçiliği 1.000 ile 1.800 TRY arasındadır.

Caddebostan sahilindeki apartmanların geniş teraslarında ve açık balkonlarında bulunan prizler yıl boyunca Marmara Denizi'nden gelen tuzlu fırtınaya maruz kalır. Standart iç mekân prizleri veya kalitesiz contalı dış prizler bir kış sezonu geçirdikten sonra contası sertleşir ve çatlar. Tuzlu su zerrecikleri priz klemensine sızarak faz ile toprak iletkeni arasında milivolt düzeyinde bir kaçak köprüsü oluşturur. Bu kaçak akım daire panosundaki 30 mA kaçak akım rölesini ansızın attırır. Ev sahibi prizde görünürde bir ıslaklık görmediği için arızanın nedenini anlayamaz. Geldiğimde teras prizlerini megger cihazıyla toprağa karşı yalıtım testine tabi tutarız. Nemi yemiş kararmış prizi söker, yerine IP65 sınıfı, yaylı kapaklı ve kauçuk contalı dış ortam prizi takarız. Priz kasasının alt kısmına drenaj deliği açarak yoğuşan nemin dışarı akmasını sağlarız. Teras dış priz değişimi ve kaçak giderme işçiliği 800 ile 1.400 TRY arasındadır.

Teras aydınlatmaları ve dış prizler evin salon veya yatak odası priz grubuyla aynı sigorta ve kaçak akım rölesine bağlıysa, dışarıdaki en ufak bir nemlenme evin içini de karanlıkta bırakır. Kalıcı çözüm, panoda teras ve dış hacimler için bağımsız bir hat oluşturmak ve bu hattın başına kompakt bir RCBO (kendi kaçak akımı ve sigortası tek gövdede olan cihaz) koymaktır. Böylece kışın fırtınada teras prizi su alsa bile sadece teras hattı açar; buzdolabı, kombi ve salon ışıkları kesintisiz çalışmaya devam eder. Dış hat panodan ayırma ve RCBO montaj işçiliği 1.400 ile 2.800 TRY arasındadır.

Caddebostan sahil şeridine yakın binalarda yeraltı suları ve deniz tuzu topraklama çubuklarının bakır kaplamasını hızla eritir. Topraklama kazığı korozyona uğradığında dairedeki kaçak akım rölesi arıza anında doğru çalışamaz ve gerilim daire içindeki metal cihaz gövdelerinde asılı kalır. Arıza tespitinde mutlaka Fluke veya Megger marka loop empedans test cihazı kullanarak prizlerdeki toprak devresi direncini (Zs) ölçeriz. Ölçülen değer TS HD 60364 standartlarına göre sınır değerin üzerindeyse bina yöneticisine bahçeye yeni som bakır topraklama kazığı çakılması ve eşpotansiyel bara çekilmesi gerektiğini yazılı olarak bildiririz. Topraklama ölçümü ve raporlama işçiliği 1.000 ile 1.800 TRY arasındadır.

Caddebostan'dan aradığınızda telefonda ilk iş panonun durumunu anlamaktır. Eğer ana şalter atmışsa ve panodan yanık bakalit kokusu geliyorsa kesinlikle şalteri zorla yukarı kaldırmayın. Eğer sadece klimalar çalışınca sigorta atıyorsa klimanın kumandasını kapatıp grup sigortasını aşağı indirin, evin geri kalanını açık tutun. Teras prizinden veya avizeden kıvılcım çıkmışsa o odanın sigortasını panodan ayırın. Ben yola çıkarken yanıma gerekli test aletlerini (pensampermetre, multimetre, yalıtım test cihazı) ve Schneider/Siemens orijinal yedek parçalarını alırız. Fiyatı telefonda tahmini aralık olarak belirtiriz, net rakamı yerinde arızayı ölçtükten sonra söyleriz.

Arızayı giderdikten sonra sistemi tam yük altında test ederiz: klimaları devreye alır, avizenin akımını ve dimmer çalışmasını kontrol eder, prizlerde topraklama sürekliliğini ölçeriz. Çıkmadan önce size yapılan işlemleri, değişen parçaları ve ölçülen değerleri içeren bir arıza servis fişi bırakırız. İleride yapılması gereken bir pano yenilemesi veya faz ayrımı varsa bunu da keşif notu olarak ekleriz. Gece ve resmi tatil çağrıları ayrı tarifedir ve bu fark yola çıkmadan önce açıkça belirtilir. Ödeme faturalı olarak banka transferi veya kredi kartıyla alınır.

Caddebostan'da bina sakinlerinin ortak kullanım alanları (otopark aydınlatması, hidrofor panosu ve sığınak elektrik hatları) için de keşif ve bakım hizmeti veririz. Hidrofor panolarında motor koruma şalterlerinin akım ayarlarını motor etiketindeki nominal değere göre kalibre ederiz. Şamandıra kablolarında su sızıntısı kaynaklı kısa devreleri önlemek için IP68 su geçirmez buat klemensleri kullanırız. Ortak alan hidrofor pano kontrolü ve motor şalteri ayar işçiliği 1.500 ile 3.000 TRY arasındadır.