Aşağı Dudullu Mahallesi, Ümraniye

Sıcaklık kontrol cihazı, çoğu atölyede ENDA ya da küçük bir PID'dir. Çıkış ledi sönünce rezistansın akımı da sıfır olmalıdır. Pens, rezistans iletkenine kontrol ledi sönükken takılır. Akım okunuyorsa yol SSR'nin içindedir; rezistans sağlam olsa bile enerji kesilmiyordur. Rezistansı değiştirmek yapışık SSR'yi yerinde bırakır ve yeni rezistans da kaynar. SSR gövdesi soğutucusuz raya vidalanmışsa kendi ısısından da yapışır. Soğutucu ve termal macun, gövde değişiminin parçasıdır, aksesuar diye sonraya bırakılmaz. Kontrol cihazının probu kazandan çıkmışsa ekran düşük gösterir, cihaz sürekli ısı ister; bu, yapışık SSR'nin tersidir. Prob yuvasında mı, pens akım görüyor mu, ikisi ayrı satıra yazılır.

Doğru sıra şöyledir: şebeke, sigorta, mekanik aşırı ısı kesicisi, SSR, rezistans. Kesici kazan gövdesine değen bir termostattır, elektronik değildir. Tutkal 220 dereceyi geçerse kontağı açar ve SSR iletken kalsa bile rezistans susar. Birçok makinede bu kesici köprülenmiştir, çünkü bir keresinde soğuk kazan yüzünden bant tutmamıştır. Köprü, dumanın sebebidir. Köprü sökülür, kesicinin açma sıcaklığı etiketten okunur, tutkalın çalışma sıcaklığının üstünde ve kazanın yanma sınırının altında kaldığı doğrulanır. Kesici yoksa yenisi seri girer. Paralel giren kesici hiçbir şeyi kesmez.

Kenar bantlama, MDF'yi traşlar. İnce toz, dolap contasının bittiği yerden kontaktörün içine yürür. Kutup yüzeyi çukurlaşınca temas direnci artar, o nokta kızarır, toz köz tutar. Dolabı basınçlı havayla üflemek tozu havaya kaldırır ve köz varsa alevi büyütür. Elektrikçi süpürgeyle, ağızlık dar, enerji kesik, emer. Emdikten sonra kutuplara bakılır. Çukur varsa gövde değişir, zımpara ile düzeltilmez. Zımpara yüzeyi daha da bozar ve bir sonraki vardiyada aynı köz geri gelir. Bobin gerilimi 24 V ise 230 V'luk gövde takılmaz. Tozun girdiği delik, gövde değişince kapanmazsa yeni kontaktör bir ayda aynı olur. Delik ya conta ile kapanır ya da kontaktör tozun dışında ikinci bir kutuya alınır.

Toz emiş fanı kenar bantlamadan ayrı bir motor ister. Fanın termiği atmış ve biri termiği köprülemişse fan yanar, emiş biter, dolap bir saatte dolar. Fan motoru yanmışsa gövde değişir, köprü sökülür, termik etiket akımına geri alınır. Emiş hortumu ezilmişse elektrik arızası yoktur; hortum yazılır, kontaktör boşa değişmez. Fan ile bantlama motoru aynı kontaktörde olursa fan arızası bandı da durdurur ve operatör tutkalı suçlar. Ayrılırlar. Bu ayrım, cam hattındaki fırça ayrımı değildir; burada su yoktur, yanıcı toz vardır.

Kazanın üstündeki son yarım metre, makineyle gelen silikon ya da cam elyaf örgü kuyruktur. O kuyruk biter bitmez, dolabın serin tarafında, normal iletken başlar. NYM'i kazana bantlamak, izolasyonu bir mevsimde çatlatır ve kazan gövdesine faz kaçar. NYA zaten çıplak damardır, burada hiç durmaz. NYY pano ile makine arasındaki sabit beslemedir, kazan kapağının içine girmez. Kuyruk ile normal iletkenin ek yeri seramik klemens ya da üreticinin soketidir, izole bant değildir. Ek yeri kazanın sacına değiyorsa orası da duman üretir.

Makine üç fazlıysa pano ile makine arası NYY, kesit etiket akımına ve mesafeye göre seçilir. Komşu atölyenin kablosu ölçülüp kopyalanmaz. Makine gövdesi toprak barasına sarı-yeşil ile, pabuçla, gevşek burgulu telle değil, oturur. Toprak kopuksa SSR arızası gövdeyi elektrikler ve operatör kapağa dokununca çarpılır. Bu çarpma, kaçak akım rölesi köprülenmişse daha sert gelir. Priz ve aydınlatma 30 mA'da kalır. Makine devresi ayrıdır. İkisini tek rölede birleştirmek, kazan her ısındığında bütün atölyeyi karanlığa gömer.

Tutkal dumanı tatlı ve ağırdır, kazan kapağının kenarından yükselir. Toz közünün dumanı ise dolabın contası arasından, elektrik kokusuyla çıkar. İkisi aynı anda varsa iki arıza vardır, biri diğerinin sebebi diye kapatılmaz. Elektrikçi önce şalteri indirir, indirdiğini ölçer, sonra kapağı açar. Sıcak kazana çıplak elle prop dayanmaz. Tutkal soğumadan rezistans sökülmez, çünkü erimiş tutkal sokete yapışır ve soketi koparır. Soğuma, enerji kesikken, kendi halinde olur; üstüne su dökülmez. Su, sıcak kazanda şok çatlak ve yeni bir kaçak üretir.

Kenar bantlamada panelin sonunu bir fotosel görür ve bant sürmeyi keser. MDF tozu gözün camına yapışınca fotosel paneli hiç görmez, bant panel bittikten sonra da akar, tutkal kenardan yere damlar. Operatör bunu kazanın fazla ısınması sanır ve SSR'yi söker. Elektrikçi, kazan pensinden önce gözü siler, kuru bezle, kazana su değdirmeden. Silince bant düzgün kesiyorsa SSR yerinde kalır. Silmek yetmiyorsa fotoselin beslemesi, çoğu makinede 24 V, ölçülür. 24 V yoksa güç kaynağına bakılır, fotosel gövdesi değişmez. 24 V var ve çıkış hiç değişmiyorsa göz değişir. Gözün kablosu, toz emiş hortumuna kelepçelenmez; hortum titreşince kablo kopar ve bant rastgele kesilir.

Baskı silindiri bandı panele yatırır. Motoru küçük, redüktörü tozun içindedir. Bu motor kazanın rezistans sigortasına bağlanmışsa, silindir kilitlenince rezistans da kesilir ve tutkal donar. Donan tutkal, ertesi sabah kazanı yakmaya çalışan operatörün elinde SSR'yi yapışık sandırır. Aşağı Dudullu Ayrım panoda yapılır. Silindir kendi termiğinde, kazan kendi kesicisinde. Silindir mili paçavraya dolanmışsa elektrik arızası yoktur, paçavra yazılır, termik büyütülmez. Termik büyürse kilitli motor yanar ve dolaba bir de vernik kokusu eklenir. Aşağı Dudullu'da akşam vardiyası kapak kenarı biriktirir; paçavra kontrolü kapanışta, enerji kesik, elle yapılır. Elektrikçi silindiri zorla çevirmez.

Kapak kenarı bittikten sonra köşe yuvarlama istasyonu bandın fazlasını alır. Bu istasyonun motoru çoğu makinede 230 volttur, kazan rezistansı ise 400 volta bağlı üç fazlı bir yüktür. İkisini aynı klemeye alan bir tamir, yuvarlama motorunu bir saatte yakar. Elektrikçi istasyonun etiketini okur, kazan etiketinden ayrı yazar. 230 yazan motora iki faz verilmişse motor değişir, klemens düzeltilir, kazan tarafına dokunulmaz. İstasyonun bıçağı körse motor akımı yükselir ama bu elektrik arızası değildir; bıçak yazılır, termik büyütülmez. Bıçak ile motor aynı cümlede değiştirilmez. Aşağı Dudullu'da bir atölye günde yüz kapak çıkarır. Yüz kapakta kör bıçak, akşam üstü termiği attırır ve operatör yine kazanı suçlar. Akşam üstü gelen çağrıda önce bıçak ve etiket, sonra pens.