Abdurrahmangazi Mahallesi, Sultanbeyli

Ark başında düşen sigorta, çoğu kez doğru işini yapıyordur: kesit, akıma yetmiyordur. Onu 50 ampere çıkarmak, teli ısındırır, yalıtkanı kahverengi yapar, bir ay sonra koku gelir. Elektrikçi kahverengi izi görürse yeni sigortayı değil, izi yazar. İz, ek yerindeyse ek yenilenir, pabuçlanır, bantlanmaz. İz, kolon boyunca ise kesit işi açılır. Kaynak makinesinin kendi sigortası, makine etiketindeki giriş akımına göre kalır. Etikette 16 A yazan makineye 32 A takılmaz, çünkü makinenin iç iletkeni 16 A'ya göredir. Dış kolon ayrı hesaptır, iç sigorta ayrı.

Birçok elektrot makinesi arkı yüksek frekansla tutuşturur. Bu tutuş, toprak hattına kısa bir kaçak verir. Kaçak, evin 30 mA rölesinin eşiğini geçer. Röle bütün binayı keser. Operatör röleyi köprüler. Köprü, üst kattaki banyoyu korumasız bırakır. Doğru ayrım: atölye hattı, bina rölesinin önünden değil, kendi kaçağıyla, atölye panosunda ayrılır. Bina rölesi dairelerde 30 mA kalır. Atölye rölesi, makine üreticisinin istediği tiptedir; tipi uydurulmaz, etiket okunur. Köprü sökülür. Sökülünce ark yine atıyorsa, makinenin toprak kaçağı gerçektir, pens ve izolasyon o zaman yazılır. Köprü dururken ölçü alınmaz, çünkü ölçü köprünün sağlığını gösterir, makinenin değil.

Elektrot pensesinin kendi kablosu makineyle gelir, yağ ve kıvılcım görür, H07RN-F sınıfındadır. Bu kablo duvar içine gömülmez ve ekle uzatılmaz. Ek, pensede ısınır, el yanar. Kolon, duvarda, NYY'dir, pano içinde biter. Panodan makineye giden son metre, yerde sürükleniyorsa yine lastik kablodur, NYM değildir. NYM yerde bir ayda yarılır, demir tozu yarıktan girer. NYA korkuluk demirine sarılıp toprak yapılmaz. Makine gövdesi, panodaki toprak barasına, ayrı bir sarı-yeşil ile oturur. Gövde boşta kalırsa yüksek frekanslı tutuş, operatörün eline çıkar.

Etikette yüzde 60 görev çevrimi yazıyorsa makine on dakika içinde altı dakika kaynak yapabilir. Operatör onu on dakika boyunca tutarsa giriş akımı etiketin üstünde kalır, sigorta ısınır, atar. Bu, kolon arızası değildir. Elektrikçi çevrimi operatöre okur, sigortayı büyütmez. Çevrim aşılıyorsa ya beklenir ya da etiketinde sürekli akıma uyan başka bir makine konuşulur. Makinenin içindeki doğrultucu köprü, çevrim aşımından kömürleşmişse o zaman iç açılır. İç, çevrim okunmadan açılmaz. Kömürleşmiş köprü, büyütülmüş sigortanın sonucudur çoğu kez, sebebi değil.

Abdurrahmangazi'de kaynak bittikten sonra kapı kanadı spiral taşla temizlenir. Taş, kaynak makinesiyle aynı uzatma kablosuna takılırsa iki yük birden kolonun ucuna biner. Uzatma, piyasadaki ince makaradır, kesiti 1.5 milimetredir, kaynak için değildir. Elektrikçi makarayı yazıp bırakmaz, çünkü makara ısınır ve demir tozunun içinde durur. Taş ayrı bir hat ister: kendi otomatı, kendi prizi, tezgâhtan yüksekte, kıvılcımın girmeyeceği yerde. Kaynak makinesi o prize takılmaz. Priz kapağı kırık ve içi demir tozu doluysa priz değişir, otomat büyütülmez. Taşın kendi kablosu yırtılmışsa H07RN-F ile, ekle değil, gövdesinden yenilenir. Ekli taş kablosu elde ısınır.

Operatör dönüş kablosunu tezgâhın ayağına sıkıştırır. Ayak boyalıdır, temas bir noktadandır, ark zayıflar, operatör akımı sonuna açar. Açılan akım kolonu ısıtır. Elektrikçi dönüş kelepçesinin boyayı gördüğü yeri yazar, boyayı o noktada söktürür, kelepçeyi sacın temizliğine oturtur. Tezgâh, bina topraklamasının yerine geçmez. Makine gövdesi yine pano barasına gider. Kelepçe kopuksa ark, operatörün kolundaki saatten kapanır. Bu, kaçak akım rölesinin atmasından ayrı yazılır. Röle atıyorsa köprü değil, ayrım vardır. Kelepçe tutmuyorsa boya vardır. İkisi aynı cümlede kapatılmaz. Sultanbeyli'de zemin kat nemliyse kelepçe bir de pas tutar; pas, boya ile aynı tembelliktir, ikisi de temizlenir.

Zemin katta kapı kasası kaynaklanırken ark uzun sürer. Üst katta buzdolabı ve lamba aynı anda etkilenir. Elektrikçi yalnız atölye panosunu yazarsa komşunun şikâyeti havada kalır. Komşu dairede, izinle, lamba duyundaki gerilim ark tutmuşken okunur. Düşüş atölyedeki düşüşle aynıysa kolon ortaktır ve kesit işi binanındır, komşunun prizi değişmez. Düşüş yalnız komşuda ise o dairenin kendi ek yeri gevşemiştir, kaynak onu ortaya çıkarmıştır. İki ölçüm aynı saatte yazılır. Bina yöneticisi tek dairenin sigortasını büyütmek isterse bu istek reddedilir, çünkü büyük sigorta kolonun ısısını gizler. Sultanbeyli'de bu konuşma kapıda olur, atölyenin içinde değil. Kapıda söylenen fiyat, içeride ölçülen Zs'ye bağlıdır.

Kapı kasasının kendi menteşe deliği, kaynak sırasında ısınan bir sac noktasıdır. Bu ısı elektrik arızası değildir, boyayı yakar, dönüş kelepçesi oraya düşünce temas kötüleşir. Elektrikçi menteşe deliğini toprak diye kullanmaz. Dönüş kelepçesi kasaya, boyasız bir yüze, kaynak bitene kadar kalır, sonra sökülür. Kasada unutulan kelepçe ertesi gün paslanır ve yeni kapının boyasını bozar. Bu satır, demirciye bırakılan iştir, elektrik ölçüsünün yanına yazılır ki ikisi karışmasın. Abdurrahmangazi'de bir günde üç kapı çıkar. Üç kapıda unutulan üç kelepçe, akşam üstü üç ayrı ark zayıflığı gibi görünür. Hepsi aynı tembelliktir, üçü de makine arızası değildir.