PLC giriş-çıkışını program satırı sanmayız

Giriş LED'i kartın içindeki optokuplörün yandığını söyler. Sahadaki 24 voltu söylemez. Sensör ezilmiş, kablo LiYCY ekranı gövdeye değmiş, ortak uç gevşek kalmış olabilir. LED yanar, pens veya voltmetre uçta sıfır okur. Programı o yanan lambaya göre düzeltmeyiz. Önce uçtaki volt, sonra ortak, sonra 0 V bara. Üçü yazılmadan satır değişmez. Siemens SM 1221 veya 1511 girişinde de, Schneider TM3 girişinde de, Omron NX-ID'de de sıra aynıdır. Marka adı ölçü sırasının yerine geçmez.

Çıkış LED'i transistörün veya rölenin tetiklendiğini söyler. Sahanın döndüğünü söylemez. Kontaktör bobini yanmışsa LED yanar, mil kıpırdamaz. Bobin ölçülür, değişim program bandına gömülmez. Tersi daha tehlikelidir: LED sönük, transistör kısa kalmış, saha hâlâ 24 volt. Operatör durdu sanır, mil döner. O cümle kontaktör yapışması sayfasına da komşudur; burada kartın çıkış yüzü ayrılır, güç kutbu orada. İkisini tek WhatsApp satırında kapatmayız.

24 volt bara kısa olursa kartın iç sigortası veya harici cam/otomatik sigorta açılır. Bütün giriş LED'leri söner. Operatör 'PLC öldü' der. PLC işlemcisi çoğu kez duruyordur; ölen kartın 24 volt yüzüdür. Sigortayı büyüterek kartı diriltmeyiz. Kısa, saha kablosunda, ıslak kutuda veya ezilmiş LiYCY'dedir. Kısa bulunmadan 4 A yerine 10 A takmak, bir sonraki kısa da işlemciyi yer. Phoenix veya Weidmüller 24 V güç kaynağının DC OK lambası sönmüşse önce o lamba, sonra kart.

Ortak uç (M, COM, 0 V) gevşekse yarım kart yalan söyler. Bir grup giriş yanar, komşu grup sönük kalır. Programcı o grubu 'silinmiş markör' sanır. Markörü düzeltmeden önce 0 V kontinüitesini bara ile kart arasında okuruz. Yüksük yoksa, klemens ısınmışsa uç yenilenir. Tork, kart ailesinin etiketindeki N·m'den okunur. El sıkılığı bu işte birim değildir. NYA tek damar yüksüksüz bükülüp SM klemensine bırakılmaz.

4–20 mA hattı koptuğunda HMI çoğu kez 0, bir taşma veya 'wire break' yazar. Programcı ölçeği kaydırır. Ölçek kaydırılmaz. Önce pens veya mA kademesi hat üzerinde, verici yerinde. 0 mA kopuktur. 3,8 mA civarı çoğu vericide kırık hat alarmıdır, ölçek hatası değildir. 21 mA taşmadır, kısa veya yanlış beslemedir. Üçünü tek satırda 'sensör bozuldu' diye kapatmayız. Enda veya benzeri proses cihazının kendi sayfası varsa oraya taşımayız; burada PLC analog kartının gördüğü mA ayrılır.

Ekran (shield) tek noktadan 0 V veya PE'ye iner. İki uçtan inen ekran döngü yapar, analog değeri titretir. Titreyen değer PID'yi delirtir, vana uçar, fırın taşar. Ekranı programa gömerek susturmayız. LiYCY veya benzeri ekranlı çift, analog içindir. NYM üç damar bu işe yazılmaz. NYA tek damar analog dönüşü olarak bırakılmaz. Gölge ve motor kablosu aynı kanala bağlanmışsa önce kanal ayrılır, kart değişmez.

Güvenlik kapısı, acil stop çevrimi ve perde girişine jumper yazmayız. Force ile güvenlik bitini 1 yapmak, kapıyı açık bırakmakla aynı cümledir. TIA Portal, EcoStruxure veya CX-Programmer force listesi saha notuna yazılır; unutulan force ertesi sabah eli yer. Unutulmasın diye force'u iş bitmeden kaldırırız, kaldıramıyorsam işi kapatmayız. Güvenlik rölesi veya Siemens 3SK, Schneider XPS, Omron G9SA kendi gövdesinde durur. Onu PLC çıkışına indirgemeyiz.

Kapı kilidi şişman bir giriş değildir. Kilidin 24 voltu ayrı beslemeden gelir, PLC girişi sadece durumu görür. Beslemeyi PLC çıkışından çalıp kilidi 'biraz çalışsın' diye sürmeyiz. Sürmek, güvenlik çevrimini program bandına gömmektir. Gömmek ikinci faturadır, bir de yaralanmadır. İkisini de yazmayız. Gece vardiyasında force listesini 'sabaha bakarız' diye bırakmayız. Sabaha kalan force, unutulan force'dur.

Schneider Altivar OCF ve Omron F7 OV kendi sayfalarındadır. Burada sadece şunu ayırırız: PLC çıkışı sürücüye 'çalış' demiş midir, sürücü kendi kodunu mu yazmıştır. Çıkış sönükken sürücü dönüyorsa ya çıkış transistörü kısadır ya kontaktör yapışmıştır. Çıkış yanarken sürücü OCF yazıyorsa suç PLC kartında değildir. İkisini 'otomasyon bozuldu' diye tek semantik çuvala tıkmayız. PLC programlama servis sayfası bu sayfaya ve o iki sürücü sayfasına işaret eder; işaret yeni bir mahalle rotası değildir.

Boş fırına otostart ve parametre numarası bu sayfada da basılmaz. Kapağı enerji varken açmayız. DC bara sürücüde bir süre dolu kalır; PLC kartında 24 volt bara da kısa bir süre kalabilir, ama asıl tehlike sürücü kapağıdır. İkisini aynı tornavidayla karıştırmayız. Koku varsa sürücü ikinci kez kaldırılmaz. Koku kart tarafındaysa 24 volt kaynak ve klemens bakılır, program ezberden yazılmaz.

Dijital 24 volt kısa mesafede esnek kumanda kablosu taşır. Analog ve encoder LiYCY veya eşdeğeri ekranlı çifttir. NYY pano beslemesidir, analog dönüşü değildir. NYM duvar hattıdır, SM klemensine yazılmaz. NYA boru içi tek damardır, yüksüksüz analog dönüş olmaz. Üçünü 'hepsi kablo' diye tek kanala tıkmayız. Motor kablosu ile analog aynı olukta yürümez. Yürürse değer titrer, PID uçar, kart masum kalır. Masum kartı değiştirmek ikinci faturadır.

Profinet, Modbus TCP veya EtherNet/IP kopuksa HMI ölür, kart LED'leri yaşamaya devam eder. Operatör 'PLC gitti' der. Giden çoğu kez switch veya konnektördür. Switch'i program satırı sanmayız. Konnektörü sıkıp kartı değiştirmek, ertesi gün aynı ölü ekranı getirir. Endüstriyel RJ45 metal kilitlidir; ev tipi konnektör titreşimde çıkar. Çıkan konnektörü program yedeğine gömmeyiz.

Deftere hangi girişin yalan söylediğini, uçtaki voltu, ortak kontinüitesini, analog mA'yı ve yedek klasörünün tarihini yazarız. Kart değişecekse ayrı onay. Satır değişecekse yedek önce, şifre sizde. Force listesi boşalmadan iş kapanmaz. 4.000–12.000 TRY okuma bandıdır. Kart ve program dışındadır. Gece ve resmi tatil ayrı tarifedir. Onaylı usta ağıyız. Varış aralığı çağrıda net söylenir. Gebze'ye bu sayfadan çıkmayız.

Yedeği masaüstüne 'son' diye kaydetmeyiz. Klasörün adı tarihtir. Şifre klasörün içine girmez. İkinci değişiklik birinci yedeğin üstüne yazılmaz. Yazılırsa geri dönüş ölür. Ölü geri dönüş, 10.000–35.000 program bandını şansa bırakır. Şansa bırakmayız. Bırakırsam hattı değil, hafızayı tamir ediyor oluruz. Hafıza tamiri bu sayfanın vaadi değildir.

Fiyatı telefonda kilitlemeyiz. Söylediğimiz aralık, benzer işlerden çıkardığımız bir tahmindir. Bağlayıcı rakam, arızayı görüp ölçtükten sonra, tornavidayı sürmeden önce yazılır. Ek iş çıkarsa onayınız olmadan başlamayız. Ödeme iş bitince, faturalı, Türk lirası ile alınır. Gece ve resmi tatil ayrı tarifedir; bu fark yola çıkmadan söylenir. Onaylı usta ağıyla çalışıyoruz. Varış aralığını ilçeye göre çağrıda net söyleriz ve usta yola çıktığında canlı konum paylaşılır.

Hangi rengin hangi uca gideceğini yazmayız. Ucu kartın üzerindeki baskıdan okuruz. Parametre numarası basmayız. Güvenlik bitine force bırakmayız. İlçe adı yeni bir I/O arızası icat etmez. Aynı kartı Pendik'te de Tuzla'da da aynı sırayla okuruz; sayfayı kopyalayıp mahalle adını değiştirerek yayınlamayız. Priz ve diafon bu işin parçası değildir.

Fotoğraftaki yazı OCF ise sürücü sayfası konuşur. Fotoğraftaki gövde yapışmış kontaktörse pano sayfası konuşur. Fotoğraftaki uğultu Sirius ise o yol konuşur. Dördünü 'PLC bozuldu' diye tek çuvala tıkmayız. Bu sayfa kartın giriş ve çıkış yüzüdür. Program yedeksiz elleşilmez. Elleşilirse ertesi sabah hattı eski haline getiremeyiz. Getiremediğimiz sabahı sevmeyiz.